TÜRKİYE-ESTONYA

SERBEST TİCARET ANLAŞMASI

(Yürürlüğe giriş: 1 Temmuz 1998)

(Türkiye-Estonya Serbest Ticaret Anlaşması 3 Haziran 1997 tarihinde Tallinn'de imzalanmıştır. 21 Ocak 1998 tarihli ve 4327 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan Anlaşma 6 Mart 1998 tarihli ve 23278 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 1 Temmuz 1998 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İlk Ortak Komite toplantısı 14 Ekim 1998 tarihinde Ankara'da yapılmıştır. Toplantıda, Serbest Ticaret Anlaşması'na bağlı olarak kurulan Ortak Komite'nin çalışma esasları ve Menşe Protokol'ünde değişiklik yapılması hususları hükme bağlanmıştır. Menşe Protokol'ünde öngörülen değişiklikler tamamlanmış olup, nihai metin Estonya tarafına iletilmiştir. Bu konuda Estonya tarafının görüşleri baklenmektedir.)

 

DİBACE

Bir yanda TÜRKİYE CUMHURİYETİ (aşağıda bundan böyle “Türkiye” olarak adlandırılacaktır) ve öte yanda ESTONYA CUMHURİYETİ (aşağıda bundan böyle “Estonya” olarak adlandırılacaktır);

Avrupa’daki ekonomik entegrasyon sürecine aktif şekilde katılmak hususundaki niyetlerini hatırda tutarak ve bu süreci güçlendirmenin yollarını ve araçlarını araştırmak hususunda işbirliğinde bulunmaya hazır olduklarını ifade ederek;

Türkiye ile Estonya arasında 28 Ağustos 1995 tarihinde Ankara’da imzalanan Ticari ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmasını, Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında Ortaklık Kuran Anlaşmayı ve Estonya ile Avrupa Toplulukları arasında Ortaklık Kuran Avrupa Anlaşmasını, göz önünde bulundurarak;

Bu Anlaşmaya Taraf olanların (aşağıda bundan böyle “Taraflar” olarak adlandırılacaktır) kendi aralarında ve başlıca ticari ortakları ile geliştirdikleri işbirliğinden kazanılan tecrübeyi dikkate alarak;

Ticaretlerinin ahenkli bir şekilde gelişmesini teşvik etmek ve karşılıklı işbirliğini, bu Anlaşma tarafından kapsanmayan alanlar da dahil olmak üzere, ortak çıkar alanlarında geliştirmek ve çeşitlendirmek ve böylece eşitlik, farklı muamelede bulunmama ve haklar ve vecibeler arasında denge esaslarına dayanan bir çerçeve ve bunu destekleyici bir ortam yaratmak amacıyla harekete geçmek hususundaki arzularını beyan ederek;

Tarafların çok taraflı ticaret sisteminin sürekli uygulanmasındaki karşılıklı çıkarlarını hatırda tutarak ve hükümleri ile araçları dış ticaret politikalarına temel teşkil eden Ticaret ve Tarifeler Genel Anlaşması (GATT)/Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile ilişkilerini göz önünde tutarak;

Bu amaçla, anılan araçların, özellikle serbest ticaret alanları kurulmasına ilişkin olanların hükümlerine uygun olarak, Taraflar arasındaki ticarette engellerin tedrici bir şekilde ortadan kaldırılmasını amaçlayan hükümler ortaya koymak hususunda kararlı olarak;

Tarafların ticaretin serbestleştirilmesi yönündeki yükümlülükleri ve özellikle DTÖ/GATT’tan kaynaklanan hak ve vecibelerini gözönünde tutarak;

Bu amaçların takibi için aşağıdaki Anlaşmayı (aşağıda bundan böyle “işbu Anlaşma” olarak adlandırılacaktır) akdetmeye karar vermişlerdir:

MADDE 1

Amaçlar

  1. Türkiye ve Estonya, işbu Anlaşma ve GATT 1994 ile DTÖ Anlaşmasının hükümleri ile uyumlu bir şekilde, bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte bir Serbest Ticaret Alanı tesis ederler.
  2. Bu Anlaşmanın amaçları şunlardır:
  1. Karşılıklı ticaretin genişletilmesi yoluyla, Türkiye ile Estonya arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesini teşvik etmek;
  2. Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette adil rekabet koşulları yaratmak;
  3. Ticaretteki engellerin kaldırılması suretiyle, dünya ticaretinin ahenkli gelişmesi ve genişlemesine katkıda bulunmak;
  4. Türkiye ve Estonya arasındaki işbirliğini arttırmak.

 

MADDE 2

Temel Vergiler

  1. İşbu Anlaşma kapsamındaki ticari alış-verişler için, Estonya’ya ithal edilecek malların sınıflandırılmasında Estonya’nın Mal Sınıflandırma Nomenklatürü uygulanacaktır. Türkiye’ye ithal edilecek malların sınıflandırılmasında Türk Gümrük Tarifeleri uygulanacaktır.
  2. Bu Anlaşma ile tesis edilen aşamalı indirimlere konu olan her ürün için uygulanacak temel vergi bu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan MFN vergi olacaktır.
  3. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra, özellikle GATT Uruguay Round sonucunda imzalanan tarife anlaşmasından, Türkiye-Avrupa Topluluğu Gümrük Birliği’nden veya AB ile Estonya arasındaki Avrupa Anlaşmasından kaynaklanan nedenlerle, erga omnes bazda tarife indirimi yapılması durumunda, bu indirilmiş vergiler, indirimlerin uygulandığı tarihten itibaren 2 nci Paragrafta belirtilen temel vergilerin yerini alacaktır.
  4. Türkiye ve Estonya, temel vergileri konusunda birbirlerini bilgilendireceklerdir.

 

 

BÖLÜM I

SANAYİ ÜRÜNLERİ

MADDE 3

Kapsam

Bu bölüm hükümleri, Ek I de sıralanan ürünler hariç olmak üzere, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 25-97 Fasılları arasında yer alan Türkiye ve Estonya menşeli ürünlere uygulanacaktır.

MADDE 4

İthalatta Uygulanan Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Vergiler

  1. Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, ithalata hiçbir yeni gümrük vergisi veya eş etkili vergi konmayacaktır.
  2. Taraflar işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren birbirlerinden ithalatta uygulanan tüm gümrük vergilerini ve eş etkili vergileri kaldıracaktır.

 

MADDE 5

Mali Nitelikteki Gümrük Vergileri

İthalatta uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılmasına ilişkin 4 ncü Madde hükümleri mali nitelikteki gümrük vergileri için de geçerli olacaktır.

MADDE 6

İhracatta Uygulanan Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Vergiler

  1. Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ihracata yeni gümrük vergisi veya eş etkili vergi konmayacaktır.
  2. Taraflar arasında ihracatta uygulanan tüm gümrük vergileri ve eş etkili vergiler işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte kaldırılacaktır.

 

MADDE 7

İthalatta Uygulanan Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Tedbirler

  1. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette ithalata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiçbir tedbir konmayacaktır.
  2. Taraflar arasında ithalatta uygulanan tüm miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır.

 

MADDE 8

İhracatta Uygulanan Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Tedbirler

  1. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette ihracata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiç bir tedbir konmayacaktır.
  2. İhracatta uygulanan miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır.

 

BÖLÜM II

TARIM, İŞLENMİŞ TARIM VE BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ

MADDE 9

Kapsam

  1. Bu bölüm hükümleri, Türkiye ve Estonya menşeli tarım, işlenmiş tarım ve balıkçılık ürünlerine uygulanacaktır.
  2. İşbu Anlaşmanın amaçları bakımından “tarım ürünleri” terimi, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 1 ile 24 ncü Fasılları arasında yer alan ürünler ile I sayılı Ek’de sıralanan ürünleri ifade etmektedir.

MADDE 10

Tavizler ve Tarımsal Politikalar

  1. İşbu Anlaşma kapsamında tanınan tavizler II Sayılı Ek’de belirlenmiştir.
  2. Bu Bölüm kapsamında tanınan tavizlere halel gelmeksizin, bu Bölüm hükümleri, Tarafların kendi tarım politikalarını uygulamalarını ya da Dünya Ticaret Örgütü Tarım Anlaşmasının ilgili hükümleri de dahil olmak üzere bu politikalar çerçevesinde alacakları önlemleri herhangi bir şekilde kısıtlamayacaktır.
  3. Taraflar, izledikleri tarım politikaları ya da aldıkları önlemlerde işbu Anlaşma ile belirlenen tarım ürünleri ticaretine ilişkin koşulları etkileyebilecek nitelikteki değişikliklerden birbirlerini haberdar edeceklerdir.
  4. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Türkiye ile Estonya arasındaki ticarette:
    1. ithalat ve ihracata hiç bir yeni gümrük vergisi veya eş etkili vergi konmayacak, var olanlar ise arttırılmayacaktır,
    2. ithalat ve ihracata hiç bir yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili tedbir konmayacak, var olanlar ise arttırılmayacaktır.
  5. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olan Estonya gümrük tarifesi çerçevesinde tarım ürünleri ithalatında gümrük vergisi uygulanmadığı göz önünde bulundurularak, tarım ürünlerine ilişkin olarak yeni bir gümrük rejimi tesis edilmesi halinde, Estonya, bu Maddenin 4 ncü paragrafından sapma teşkil edecek ve kendi tarım politikasıyla uyumlu olacak şekilde, ancak kısıtlı sayıda Türkiye menşeli tarım ürünün ithalatında yeni gümrük vergisi uygulamaya koyabilecektir.
  6. Estonya tarafından ithalatta yeni gümrük vergisi işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip ilk iki yıl içerisinde ve Ortak Komite’de gerçekleştirilecek danışmalar sonrasında uygulanabilir. Gereklilik halinde sözkonusu iki yıllık süre Ortak Komite’nin kararıyla 1 yıl daha uzatılabilir. Anılan önlemler üç yıldan daha fazla süreyle uygulanamaz.
  7. Estonya’nın bazı ürünlerde yeni gümrük vergisi uygulamaya koyması durumunda, Türkiye menşeli ürünler, aynı şartlarda herhangi bir üçüncü ülkeye tanınandan daha az kayırıcı bir muameleye tabi tutulmayacak ve Türkiye için kayda değer bir tercih payı gözetilecektir.

     

MADDE 11

Veterinerlik, Sağlık ve Bitki Sağlığı Tedbirleri

  1. Hayvan sağlığı tedbirleri ve veterinerlik hizmetleri Uluslararası Salgın Hastalıklar Enstitüsü Ofisi Gıda Kodeksi ve bu alandaki diğer uluslararası sözleşmeler ile uyumlu bir şekilde yürütülecektir.
  2. Bitki sağlığı tedbirleri ve bitki sağlığı hizmetleri Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu ve bu alandaki diğer uluslararası sözleşmeler ile uyumlu bir şekilde yürütülecektir.
  3. Taraflar bitki ve hayvan sağlığı konularındaki mevzuatlarını ayrımcılık yapmayacak bir şekilde uygulayacaklar ve haksız yere ticareti engelleyecek nitelikte hiç bir yeni tedbir koymacaklardır.

 

 

BÖLÜM III

GENEL HÜKÜMLER

MADDE 12

Hizmetler ve Yatırımlar

  1. İşbu Anlaşmanın Tarafları hizmetler ve yatırımlar gibi belirli alanların artan önemini kabul ederler. Özellikle Avrupa entegrasyonu çerçevesinde, Hizmet Ticaretine İlişkin Genel Anlaşmanın ilgili hükümlerini de dikkate alarak, aralarındaki işbirliği alanlarını tedrici olarak arttırma ve genişletme çabalarında, Taraflar, pazarlarının yatırımlar ve hizmet ticareti için aşamalı olarak liberalizasyonu ve daha fazla açılımı hedefiyle işbirliğinde bulunacaklardır.
  2. Taraflar, bu Madde çerçevesindeki ilişkilerinin geliştirilmesi ve derinleştirilmesi amacıyla Ortak Komite’de işbirliği imkanlarını tartışacaklardır.

 

MADDE 13

İç Vergilendirme

  1. İşbu Anlaşmanın Tarafları, Türkiye menşeli ürünler ile Estonya menşeli benzer ürünler arasında, ister doğrudan doğruya ister dolaylı olarak, farklı muamele yaratan iç mali vergi nitelikli her türlü tedbir veya uygulamadan kaçınacaklardır.
  2. İhracatçılar, Taraflardan birine ihraç edilmiş bulunan ürünlere konmuş olan doğrudan veya dolaylı vergilerin tutarını aşan bir iç vergi iadesinden yararlanamazlar.

 

MADDE 14

Gümrük Birlikleri, Serbest Ticaret Alanları ve Sınır Ticareti

  1. İşbu Anlaşma, kendisinin getirdiği menşe kuralları hükümlerini ve ticaret rejimini olumsuz yönde etkilemedikçe, gümrük birliklerinin, serbest ticaret alanlarının muhafazasına, kurulmasına veya sınır ticareti için düzenlemelere gidilmesine engel teşkil etmeyecektir.
  2. Talep edildiği takdirde, gümrük birliği veya serbest ticaret alanları kuran anlaşmalar hakkında Taraflar arasında Ortak Komite’de danışmalarda bulunulacaktır.

 

MADDE 15

Yapısal Uyum

  1. Türkiye ve Estonya, 4 ncü Madde hükümlerinden sapma teşkil edecek şekilde, istisnai olarak ve sınırlı bir süre için, gümrük vergilerinin yükseltilmesi şeklinde tedbir alabilirler.
  2. Bu önlemler yalnızca bebek endüstriler veya yeniden yapılanma aşamasında olan ya da özellikle önemli sosyal sorunların ortaya çıkmasına neden olabilecek ciddi güçlükler içerisinde bulunan sektörler bakımından sözkonusu olabilecektir.
  3. Türkiye ve Estonya’da karşı Taraf menşeli ürünlerin ithalinde anılan tedbirler kapsamında uygulanabilecek gümrük vergileri, değer üzerinden -ad valorem- % 25’i geçemeyecek ve karşı Taraf menşeli ürünler için bir tercih unsuru içerecektir. Sözkonusu tedbirlere tabi ürünlerin toplam ithalat tutarı, 2 nci Madde ile tanımlanan toplam sanayi ürünleri ithalatının, istatistiklerin temin edilebildiği son yıl itibariyle, % 15’ini geçemeyecektir.
  4. Sözkonusu tedbirler, Ortak Komite tarafından daha uzun bir süreye izin verilmediği sürece, iki yılı aşmayacak bir süre için uygulanacaktır. En geç Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ikinci yılın sonunda bu tedbirlerin uygulanması sona erecektir.
  5. Bir ürüne uygulanan tüm gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları, eş etkili vergi ve resimler ile eş etkili tedbirlerin tamamen kaldırılmasından itibaren üç yıldan fazla bir süre geçtikten sonra, sözkonusu ürüne karşı bu tür tedbirler getirilemeyecektir.
  6. Türkiye ve Estonya, alacakları istisnai tedbirlere ilişkin olarak Ortak Komite’yi bilgilendirecekler ve Taraflardan herhangi birisinin talebi üzerine, sözkonusu tedbirler ile bu tedbirlerin uygulanacağı sektörler konusunda, uygulanmaya başlamalarından önce Ortak Komite’de danışmalarda bulunulacaktır. Sözkonusu tedbirler alınırken, ilgili Taraf, bu madde uyarınca uygulanacak gümrük vergilerinin kaldırılması için Ortak Komite’ye bir takvim sunacaktır. Ortak Komite farklı bir takvim kararlaştırabilir.

 

MADDE 16

Damping

İşbu Anlaşmanın Taraflarından biri, bu Anlaşma kapsamındaki ticari ilişkilerde Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması’nın VI ncı Maddesi anlamında damping yapılmakta olduğunu tespit ederse, sözkonusu Taraf anılan uygulamaya karşı, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VI ncı Maddesi ve anılan Maddeyle ilgili anlaşmalar tarafından belirlenen kurallara uygun olarak, 20 nci Maddede yer alan koşullar ve belirlenen usullere göre uygun tedbirleri alabilir.

 

MADDE 17

Genel Korunma Önlemleri

Yüksek miktarlarda ve belirli koşullarda ithal edilen bir malın ithalatının,

  1. Taraflardan birinin topraklarındaki benzer veya doğrudan rakip ürünlerin yerli üreticileri için ciddi bir zarara, ya da
  2. ekonominin herhangi bir sektöründe veya bir bölgenin ekonomik durumunda ciddi bozulmalara yol açacak güçlüklere,

neden olması veya bunun ihtimal dahilinde olması durumunda, ilgili Taraf, 20 nci Maddede yer alan koşullara ve belirlenen usullere göre uygun tedbirler alabilir.

MADDE 18

Reeksport ve Ciddi Kıtlık

4 - 8 nci Maddeler hükümlerine uyulması, bir üründe,

  1. ihracatçı Tarafın anılan üründe kendisini ihracat miktar kısıtlamaları, ihracat vergileri veya eş etkili vergi ve resimler ile korumakta olduğu bir üçüncü ülkeye re-eksporta yol açmakta ise; veya
  2. ihracatçı Taraf için önem taşıyan bu üründe ciddi bir kıtlığa veya kıtlık tehdidine yol açmakta ise;

ve yukarıda değinilen durumların, ihracatçı Taraf için büyük güçlükler doğurması veya doğurması ihtimalini ortaya çıkarması halinde, bu Taraf 20 nci Maddede yer alan koşul ve usullere göre uygun olarak tedbir alabilir. Bu önlemler ayırım gözetilmeyecek şekilde uygulanacak ve var olmalarını gerektiren sebepler ortadan kalktığında sona erdirilecektir.

MADDE 19

Devlet Tekelleri

Taraflar, 1999 yılı sonuna kadar, ticari nitelikteki her türlü devlet tekelini, Tarafların vatandaşları arasında malların tedariki ve pazarlanması koşulları ile ilgili ayrımcılık yaratmayacak şekilde aşamalı olarak düzenleyeceklerdir. Ortak Komite, bu amacın gerçekleştirilmesi için alınan tedbirlerden haberdar edilecektir.

MADDE 20

Korunma Tedbirlerinin Uygulanmasına İlişkin Usul

  1. İşbu Anlaşmanın Tarafları, bu Madde ile belirlenen korunma tedbirleri usullerini uygulamadan önce, aralarındaki görüş farklılıklarını gidermek amacıyla doğrudan danışmalarda bulunacak ve diğer tarafı bilgilendireceklerdir.
  2. 15, 16, 17 ve 18 nci Maddelerde belirlenen durumlarda korunma tedbirlerine başvurmayı öngören Taraf, mümkün olan en kısa zamanda Ortak Komite’ye bilgi vereceklerdir. İlgili Taraf, durumun etraflı bir şekilde incelenmesi için gerekli bütün bilgileri Ortak Komite’ye sağlayacaktır. Soruna her iki Taraf için de kabul edilebilir bir çözüm bulunabilmesini teminen Taraflar arasında Ortak Komite’de en kısa zamanda danışmalarda bulunulacaktır.
  3. Sorunun Ortak Komite’ye intikal ettirilmesini izleyen bir ay içerisinde, ilgili Tarafın itiraz edilen bir uygulamaya ya da bildirilmiş olan güçlüklere son vermemesi veya soruna ilişkin olarak bir Ortak Komite kararının bulunmaması halinde, zarar gören Taraf sorunun çözümlenmesi için gerekli gördüğü korunma tedbirlerini alabilir.
  4. Alınan korunma tedbirleri en kısa zamanda Ortak Komite’ye bildirilecektir. Sözkonusu tedbirler, kapsam ve süre bakımından uygulanmalarını gerektiren durumla orantılı olarak sınırlı tutulacak ve uygulanmalarına temel teşkil eden zarar ve güçlükleri aşmayacaklardır. Tedbirlerin seçiminde işbu Anlaşmanın işleyişine en az zarar verecek olanlara öncelik tanınacaktır.
  5. Alınan korunma tedbirleri, koşulların bu tedbirlerin devamını haklı çıkarmayacak şekilde değişmesi durumunda hafifletilmelerini ya da kaldırılmalarını teminen Ortak Komite’de düzenli olarak danışmalara konu kılınacaktır.
  6. 15, 16, 17, 18, 24 ve 25 nci Maddelerde belirlenen durumlarda, olağandışı koşullar, önceden durum değerlendirmesi yapmayı imkansız kılan ani bir eylemi gerektiriyorsa, ilgili Taraf, ortaya çıkan durumu telafi etmekle sınırlı olmak üzere, gerekli ihtiyati tedbirleri uygulayabilir. Tedbirler en kısa zamanda Ortak Komite’ye bildirilecek ve Taraflar, mümkün olan en kısa sürede Ortak Komite’de danışmalarda bulunacaktır.

 

MADDE 21

Menşe Kuralları ve Gümrük İdaresinde İşbirliği

  1. Menşe kuralları ve idari işbirliği yöntemleri işbu Anlaşmaya ekli Protokol ile belirlenmiştir.
  2. Taraflar ticarete getirilen formaliteleri mümkün olduğu ölçüde azaltmak gerekliliğini ve bu hükümlerin uygulanmasından doğacak her türlü güçlüğe karşılıklı olarak tatmin edici çözümler bulunması ihtiyacını dikkate alarak, 2, 4, 5, 6, 7 ve 8 nci Maddelerin ve Protokolun hükümlerinin etkin ve ahenkli bir şekilde uygulanmasını sağlamak için, idari işbirliğini ilgilendiren düzenlemeler de dahil olmak üzere uygun önlemleri alacaklardır.

MADDE 22

Genel İstisnalar

Bu Anlaşma, ithalat, ihracat ya da transit halindeki mallar üzerindeki yasak veya kısıtlamaların, kamu ahlakı, kamu düzeni ya da kamu güvenliği, insan, hayvan veya bitki hayatı ya da sağlığı, sanatsal, tarihi ya da arkeolojik değere sahip milli hazinelerin korunması ya da sınai ve ticari mülkiyetin korunması ya da altın ve gümüşe ilişkin kurallar nedeniyle uygulanmasına halel getirmeyecektir. Ancak, bu çeşit yasak ya da kısıtlamalar, Taraflar arasındaki ticarette keyfi ayırım yapmayacak ya da gizli kısıtlamalar için bir araç teşkil etmeyecek şekilde uygulanacaktır.

 

MADDE 23

Ödemeler

  1. Taraflar arasındaki mal ve hizmet ticaretine yönelik ödemelerin konvertıbl dövizler üzerinden yapılması ve bu tür ödemelerin Taraf ülkelere serbestçe transferi her türlü kısıtlamadan muaf olacaktır.
  2. Taraflar, diğer Taraf vatandaşlarının dahil olduğu ticari işlemlere yönelik kısa ve uzun vadeli kredilerin verilmesi, kabulü veya geri ödenmesine ilişkin olarak mevcut mevzuatlarında yer alanlar dışında herhangi bir döviz kontrolü veya idari kısıtlamadan kaçınacaklardır.
  3. 2 nci paragraf hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ödemeler dengesinin cari bölümüne ilişkin olarak alınan ve malların serbest dolaşımına yönelik herhangi bir tedbir, Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının VIII nci Maddesinde belirtilen koşullar ile uyumlu olacaktır.

 

MADDE 24

İşletmeler, Devlet Yardımlarına İlişkin Rekabet Kuralları

  1. Aşağıdaki hususlar Türkiye ile Estonya arasındaki ticareti etkilediği ölçüde, işbu Anlaşmanın düzgün işleyişi ile bağdaşmaz sayılır:
    1. rekabetin önlenmesi, kısıtlanması veya saptırılmasını amaçlayan veya etki itibariyle bu sonucu doğuran tüm işletmelerarası anlaşmalar, işletme birlikleri tarafından alınan kararlar ve ortak uygulamalar;
    2. bir veya birden fazla işletmenin Türkiye veya Estonya topraklarının tümünde veya önemli bir bölümünde sahip oldukları hakim durumu kötüye kullanması;
    3. belirli işletmeleri veya malların üretimini kayırarak rekabeti bozan veya bozma tehlikesi doğuran her devlet yardımı.
  2. Her bir Taraf, verilen yardımların toplam miktarı ve dağıtımı hakkında diğer tarafa yıllık rapor sunarak ve talep edildiği taktirde yardım planları hakkında bilgi vererek devlet yardımları alanında şeffaflığı sağlayacaktır. Taraflardan birinin talebi üzerine, diğer Taraf, devlet yardımlarıyla ilgili özel durumlar hakkında bilgi sağlayacaktır.
  3. Bu Maddenin 1 nci paragraf hükümlerinin uygulanması amacıyla, Taraflar, Avrupa Toplulukları ile aralarında mevcut Anlaşmalarında yer alan usul ve şartlara uygun önlemleri alacaklardır. Sözkonusu usul ve/veya şartlarda yapılan herhangi bir değişiklik Taraflar arasında da uygulanacaktır.
  4. Türkiye veya Estonya özel bir uygulamanın bu maddenin 1 nci paragrafında belirtilen kurallar ile bağdaşmadığını düşünürse, ve:
    1. bu uygulamanın, bu Maddenin 3 ncü paragrafında atıfta bulunulan uygulama kuralları ile yeterince ilişkilendirilmemiş olması; veya
    2. böyle kuralların bulunmaması ve bu tür uygulamaların diğer tarafın çıkarlarına önemli zarar vermesi veya zarar tehdidinde bulunması veya hizmet sektörünü de içeren yerel endüstriye maddi hasar vermesi durumunda,

    sözkonusu Taraf, Ortak Komite’de konu hakkında danışmalarda bulunduktan sonra veya danışma talebinin Ortak Komite’ye intikal ettirilmesinin üzerinden otuz iş günü geçtikten sonra uygun tedbirleri alabilir.

  5. 1 nci paragrafın c) bendine aykırı uygulamalar sözkonusu olduğunda, yukarıda sözü edilen tedbirler, ancak DTÖ/GATT 1994 hükümlerinin bu tedbirlere uygulanabilir olduğu durumlarda ve yalnızca DTÖ/GATT 1994 veya Taraflar arasında DTÖ/GATT 1994’ün gözetiminde oluşturulmuş olan başka bir mekanizma tarafından belirlenen usul ve koşullar çerçevesinde uygulamaya konulabilecektir.
  6. Taraflar, bu Maddenin 3 ncü Paragrafındaki hükümlere halel gelmeksizin, profesyonellik ve iş gizliliğinin gerektirdiği sınırlamaları gözönünde bulundurarak bilgi değişiminde bulunacaklardır.

 

MADDE 25

Ödemeler Dengesi Güçlükleri

  1. Taraflar, ödemeler dengesi saiki ile ithalatla ilgili olanlar da dahil olmak üzere kısıtlayıcı tedbir uygulamamaya gayret edeceklerdir.
  2. Taraflardan biri, önemli bir ödemeler dengesi güçlüğü içinde veya tehdidi altında bulunduğu takdirde, GATT çerçevesinde konulan şartlara veya Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının VIII nci Maddesine uygun olarak, sınırlı bir süre için, ödemeler dengesi açığını kapamak üzere gerekenin ötesinde olmamak koşuluyla, kısıtlayıcı tedbirler alabilirler. Taraflar, mevcut durum hakkında diğer Tarafı derhal haberdar edecek ve tebdirlerin kaldırılmasına yönelik takvimi diğer tarafa sunacaktır.

 

MADDE 26

Fikri, Sinai ve Ticari Mülkiyet Haklarının Korunması

  1. Taraflar, fikri mülkiyet haklarının tanınması ve uygulanmasına ilişkin önlemler de dahil olmak üzere, bu hakların, ayırım gözetilmeksizin yeterli ve etkin bir şekilde korunmasını sağlayacaklardır.
  2. Taraflar, ihlale ve özellikle taklit ve korsanlığa karşı, anılan hakların uygulanmasını sağlamak amacıyla tüm gerekli tedbirleri alacaklardır.
  3. Taraflar, fikri mülkiyet hakları alanında uluslararası anlaşmalar çerçevesindeki taahhütlerini yerine getirirken, birbirlerinin vatandaşlarını, başka bir ülke vatandaşına tanınandan daha az kayırıcı bir muameleye tabi tutmayacaklardır.
  4. Taraflar, fikri mülkiyet hakları konusunda işbirliği yapacaklardır. Taraflar, bir tarafın talebi üzerine, bu konularda ve özellikle fikri mülkiyetin uyumlaştırılması, idaresi ve uygulanmasına yönelik mevcut ya da ileride taraf olunması öngörülen uluslararası konvansiyonlara ilişkin faaliyetleri ve Dünya Ticaret Örgütü ve Dünya Fikri Mülkiyet Hakları Örgütü gibi uluslararası kuruluşların yanı sıra fikri mülkiyeti ilgilendiren konularda üçüncü ülkeler ile ilişkileri hakkındaki faaliyetleri ile bağlantılı olarak uzman düzeyinde danışmalarda bulunacaklardır.

 

MADDE 27

Kamu Alımları

  1. Taraflar, kamu alımı piyasalarının karşılıklı liberalizasyonunu işbu Anlaşmanın arzulanan bir amacı olarak mütalaa ederler.
  2. Taraflar, kamu alımlarına ilişkin mevzuatlarını en geç 31 Aralık 2000 tarihi itibarıyle, birbirlerinin tedarikçilerine Dünya Ticaret Örgütü’nü kuran Anlaşmanın IV sayılı Ek’inde yeralan Kamu Alımları Anlaşması hükümleri ile uyumlu bir muameleye tabi tutmak amacıyla aşamalı olarak düzenleyeceklerdir.
  3. Ortak Komite, bu Maddenin amacına yönelik olarak kaydedilen gelişmeleri inceleyecek ve serbest giriş, şeffaflık ile hak ve yükümlülükler arasında tam bir dengenin tesisini temin etmek için bu Maddenin 2 nci paragrafı hükümlerinin uygulanmasına yönelik pratik usullere ilişkin tavsiyelerde bulunabilecektir
  4. Bu Maddenin 3 ncü paragrafında atıfta bulunulan incelemeler sırasında ve özellikle bu alandaki uluslarası düzenlemeler ışığında, Ortak Komite, piyasaların açılmasına ilişkin olarak 2 nci paragrafta belirtilen kapsam ve/veya dereceyi genişletme ihtimalini gözden geçirebilir.
  5. Taraflar, Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması 1994 ile Dünya Ticaret Örgütünü kuran Anlaşma çerçevesinde müzakere edilen ilgili Anlaşmalara taraf olmak hususunda gayret göstereceklerdir.

 

MADDE 28

Ortak Komite’nin Kurulması

  1. Her iki tarafın da temsil edileceği bir Ortak Komite kurulmuştur. Ortak Komite işbu Anlaşmanın idaresinden sorumlu olacak ve Anlaşmanın düzgün bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır.
  2. Taraflar, işbu Anlaşmanın düzgün bir şekilde uygulanması amacıyla, Ortak Komite’de bilgi değişiminde ve herhangi bir Tarafın talebi üzerine danışmalarda bulunacaklardır. Ortak Komite, Taraflar arasındaki ticaretteki engellerin daha da ileri derecede ortadan kaldırılması olanağını düzenli olarak inceleyecektir.
  3. Ortak Komite, 29 ncu Maddenin 3 ncü paragrafı uyarınca, işbu Anlaşmada öngörülen hallerde kararlar alacaktır. Ortak Komite, diğer konularda tavsiyelerde bulunabilir.

 

MADDE 29

Ortak Komite’nin Çalışması Usulleri

  1. Ortak Komite, işbu Anlaşmanın düzgün bir şekilde uygulanması için, gerekli olduğu takdirde Taraflardan birisinin talebi üzerine ve yılda en az bir defa olmak şartıyla muntazaman toplanacaktır. Her iki Taraf da, bir toplantı düzenlenmesini talep edebilir.
  2. Ortak Komite müşterek mutabakat ile karar verecektir.
  3. Bir Tarafın Ortak Komite’deki temsilcisi, bir kararı anayasal gereklerin tamamlanmasına bağlı olarak kabul ettiği takdirde, bu kararda daha geç bir tarih belirtilmemiş ise, bu çekincenin kaldırıldığının bildirildiği tarihte karar yürürlüğe girecektir.
  4. Ortak Komite, çalışmalarına ilişkin usul kurallarını kabul edecek ve bu kurallar, diğer kuralların yanı sıra, toplantı çağrılarının yapılması, Başkanın tayini ve görev süresine dair hükümler de içerecektir.
  5. Ortak Komite, görevlerini yerine getirmekte kendisine yardımcı olmaları için gerekli gördüğü alt komiteler ve çalışma grupları kurulmasına karar verebilir.

 

MADDE 30

Güvenlik İstisnaları

İşbu Anlaşmada yer alan hükümlerden hiçbiri, Taraflardan birinin aşağıdaki amaçlarla gerekli görülen her türlü önlemi almasını engellemez:

  1. temel güvenlik çıkarlarına aykırı olarak bilgi açıklanmasının önlenmesi;
  2. temel güvenlik çıkarlarının korunması ya da uluslararası yükümlülükler ya da ulusal politikaların yerine getirilmesi için:
  1. silah, mühimmat veya savaş malzemelerinin ticareti ya da askeri bir kuruluşa yönelik doğrudan veya dolaylı diğer mal, malzeme ya da hizmetlerin ticareti ile ilgili olarak; ya da
  2. biyolojik ve kimyasal silahlar ile nükleer silahlar ya da diğer nükleer patlayıcı cihazların yayılmasının engellenmesi ile ilgili olarak; ya da
  3. savaş zamanı ya da savaş tehdidinin oluştuğu diğer uluslararası gerilim zamanlarında.

MADDE 31

Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi

  1. Taraflar, işbu Anlaşmanın amaçlarına ulaşılması ve bu Anlaşmadan doğan yükümlülüklerini yerine getirmek için gerekli tüm tedbirleri alırlar.
  2. Taraflardan biri, diğer Tarafın, işbu Anlaşmadan doğan bir yükümlülüğünü yerine getirmediği kanısına varırsa, 20 nci Madde ile belirtilen şartlar ve usuller uyarınca uygun tedbirleri alabilir.

 

MADDE 32

Geliştirici Hüküm

  1. Taraflardan biri işbu Anlaşma ile kurulan ilişkileri, bu Anlaşmanın kapsamadığı alanlara yaymak suretiyle geliştirmenin, Anlaşmaya Taraf Devletlerin ekonomilerinin çıkarları bakımından yararlı olacağı görüşünü taşıdığı takdirde, diğer Tarafa gerekçeli bir talep sunacaktır. Taraflar, Ortak Komiteye, bu talebi incelemesi ve yerinde görmesi halinde kendilerine tavsiyelerde bulunması talimatını verebilirler.
  2. 1 nci paragrafta atıfta bulunulan usul sonucu mutabakata varılan Anlaşmalar, Tarafların iç hukuk usulleri çerçevesinde onay veya kabul işlemlerine tabi olacaktır.

 

MADDE 33

Tadilatlar

29 ncu Maddenin 3 ncü paragrafında atıfta bulunulanlar dışında kalan ve Ortak Komite tarafından onaylanan Anlaşmaya ilişkin tadilatlar, Tarafların iç hukuklarına ilişkin gerekliliklerin yerine getirilmesine bağlı olacak ve anılan gerekliliklerin yerine getirildiğini teyid eden diplomatik notlardan ikincisinin alındığı tarihte yürürlüğe girecektir.

MADDE 34

Protokoller Ve Ekler

İşbu Anlaşmanın Protokol ve Ekleri, işbu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını oluşturur. Ortak Komite, 29 ncu Madde hükümleri uyarınca Protokol ve Ekleri tadil etmeyi kararlaştırabilir.

MADDE 35

Geçerlilik ve Sona Erme

İşbu Anlaşma sınırsız bir süre için yapılmıştır. Taraflar, işbu Anlaşmanın feshini diğer tarafa yazılı olarak ihbar edebilir. İşbu Anlaşma ihbar tarihinden altı ay (6) sonra yürürlükten kalkar.

MADDE 36

Yürürlüğe Giriş

İşbu Anlaşma, her iki tarafın da Anlaşmanın onaylanması için gerekli işlemlerin tamamlandığını bildiren diplomatik notlardan ikincisinin alındığı tarihi izleyen ikinci ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe girecektir.

BUNUN KANITI OLARAK aşağıda imzaları bulunan tam yetkili temsilciler bu Anlaşmayı imzalamışlardır.

İşbu Anlaşma, Tallinn’de, 3 Haziran 1997 tarihinde İngilizce iki kopya olarak yapılmıştır.