TÜRKİYE-ROMANYA

SERBEST TİCARET ANLAŞMASI

(Yürürlüğe Giriş: 1 Şubat 1998)

 (Romanya'nın Türkiye'ye tarım ürünlerinde tanıdığı tavizler)

(Romanya'nın İşlenmiş Tarım Ürünlerinde Türkiye'ye tanıdığı tavizler)

 

 

DİBACE

Türkiye ve Romanya Cumhuriyeti (aşağıda bundan böyle Taraflar olarak adlandırılacaktır),

Hukukun üstünlüğü, insan hakları ve temel özgürlükler üzerine kurulu çoğulcu demokrasiye olan bağlılıklarını teyid ederek,

Avrupa’daki ekonomik entegrasyon sürecine aktif şekilde katılmak hususundaki niyetlerini hatırda tutarak ve bu süreci güçlendirmenin yollarını ve araçlarını araştırmak hususunda işbirliğinde bulunmaya hazır olduklarını ifade ederek,

Taraflar arasındaki ilişkilerin temelini oluşturan serbest pazar ekonomisine olan sıkı bağlılıklarını teyid ederek,

Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği kuran Anlaşmayı, Romanya ile Avrupa Toplulukları arasında Ortaklık kuran Avrupa Anlaşmasını dikkate alarak,

Bu amaçla GATT-1994 ve Dünya Ticaret Örgütü hükümlerine uygun olarak karşılıklı ticaretin tümünde engellerin büyük bölümünün tedricen ortadan kaldırılması konusunda kararlı olarak,

Bu Anlaşmanın, her iki tarafın da yararına olan karşılıklı ticari ilişkilerin geliştirilmesine ve Avrupa’daki bütünleşme sürecine katkıda bulunacağı konularında inançlı olduklarını beyan ederek,

Ticaretlerinin ahenkli bir şekilde gelişmesini teşvik etmek ve karşılıklı işbirliğini, bu Anlaşma tarafından kapsanmayan alanlar da dahil olmak üzere, ortak çıkar alanlarında geliştirmek ve çeşitlendirmek ve böylece eşitlik, farklı muamelede bulunmama ve haklar ve vecibeler arasında denge esaslarına dayanan bir çerçeve ve destekleyici bir ortam yaratmak amacıyla harekete geçmek hususundaki arzularını beyan ederek,

Bu Anlaşmanın hiç bir hükmünün, Tarafların diğer uluslararası Anlaşmalar, özellikle de Dünya Ticaret Örgütü Anlaşması’ndan kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden muafiyet sağlayacak şekilde yorumlanamayacağı hususunu gözönünde tutarak,

Bu amaçların takibi için aşağıdaki Anlaşmayı akdetmeye karar vermişlerdir:

 

MADDE 1

Amaçlar

 

Bu anlaşmanın amaçları şunlardır:

 

Türkiye ve Romanya arasında, işbu Anlaşmanın hükümleri ve Ticaret ve Tarifeler Genel Anlaşması 1994’ün XXIV’üncü Maddesi ile DTÖ hükümlerine uygun olarak, en geç 1.1.2002 tarihinde sona erecek bir geçiş dönemi boyunca, taraflar arasındaki tüm ticaretin büyük bölümünü kapsayan bir Serbest Ticaret Alanını tesis etmek;

 

Karşılıklı ticaretin genişletilmesi yoluyla, Türkiye ve Romanya arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesini teşvik etmek;

 

Türkiye ve Romanya arasındaki ticaret için adil rekabet koşullarını yaratmak;

 

Ticaretteki engellerin kaldırılması suretiyle, dünya ticaretinin ahenkli gelişmesi ve genişlemesine katkıda bulunmak;

 

Türkiye ve Romanya arasındaki işbirliğini arttırmak.

 

BÖLÜM I

 

SANAYİ ÜRÜNLERİ

MADDE 2

Kapsam

 

Bu bölüm hükümleri Taraf ülkeler menşeli sanayi ürünlerine uygulanacaktır. İşbu Anlaşmanın amaçları bakımından, “sanayi ürünleri” deyimi Ek I de yer alan ürünler hariç olmak üzere, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 25 ila 97’nci fasılları arasında yer alan ürünler anlamındadır.

 

İşbu Anlaşmanın 3 ila 9’uncu Maddeleri hükümleri, 10 ve 11’inci Maddelerde belirtilen ürünlere uygulanmaz.

 

MADDE 3

 

İthalat Gümrük Vergileri

 

Taraflar arasındaki ticarette, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ithalatta hiçbir yeni gümrük vergisi konulmayacak ya da varolan vergiler arttırılmayacaktır.

 

Romanya, Ek II’de sayılan Türkiye menşeli ürünler ithalatında uyguladığı gümrük vergilerini, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır.

 

Ek III ve IV’te sayılan ürünler için, Romanya’nın Türkiye menşeli ürünler ithalatında uyguladığı gümrük vergileri, sözkonusu Eklerde belirtilen takvime göre tedricen kaldırılacaktır.

 

EK II, III ve IV’te sayılmayan ürünler için Romanya’nın Türkiye menşeli ürünler ithalatında uyguladığı gümrük vergileri aşağıda belirtilen takvime göre tedricen kaldırılacaktır:

 

- İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte % 80’ine

- 1.1.1998 tarihinde % 60’ına;

- 1.1.1999 tarihinde % 50’sine;

- 1.1.2000 tarihinde % 35’ine;

- 1.1.2001 tarihinde % 20’sine;

- 1.1.2002 tarihinde % 0’ına.

Türkiye, Ek V’te sayılan ürünler hariç olmak üzere, Romanya menşeli ürünler ithalatında uyguladığı gümrük vergilerini bu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır.

 

Ek V’te sayılan ürünlerde, Türkiye’nin Romanya menşeli ürünler ithalatında uyguladığı gümrük vergileri, sözkonusu Ekte belirtilen takvime göre kaldırılacaktır.

 

Türkiye ve Romanya’nin Avrupa Topluluğuna karşı yükümlülüklerinde meydana gelen her türlü değişiklik, Ortak Komite’ye intikal ettirilecektir.

 

MADDE 4

Temel Vergiler

 

Bu Anlaşma ile tesis edilen aşamalı indirimlere konu olan her ürün için uygulanacak temel vergiler, 1.1.1997 tarihinde yürürlükte bulunan En Fazla Müsadeye Mazhar Ülkelere uygulanan vergi oranlarıdır.

 

İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra, özellikle DTÖ içerisinde imzalanan tarife anlaşmasından kaynaklanan nedenlerle, erga omnes bazda tarife indirimi yapılması durumunda, indirimlerin uygulandığı tarihten itibaren, bu indirilmiş vergiler 1’inci Paragrafta belirtilen temel vergilerin yerini alacaktır.

 

2’nci Paragraf hükümlerince hesaplanan indirilmiş vergiler, ilk ondalık kesirin tam sayıya yuvarlanması yoluyla uygulanacaktır.

 

Taraflar, söz konusu gümrük vergileri konusunda birbirlerini bilgilendireceklerdir.

 

MADDE 5

 

Gümrük Vergileri ile Eş Etkili Vergiler

 

Taraflar arasındaki ticarette, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ithalatta hiçbir yeni gümrük vergisine eş etkili vergi konulmayacaktır.

 

Romanya’nın ithalatta gümrük formaliteleri için tahsil ettiği ad valorem % 0.5 oranındaki harç dışındaki tüm gümrük vergisiyle eş etkili vergiler işbu Anlaşmanın yürürlüğü girdiği tarihte kaldırılacak; söz konusu harç ise, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte % 0.25 oranına indirilecek ve en geç 1997 yılı sonunda kaldırılacaktır.

 

MADDE 6

 

Mali Nitelikteki Gümrük Vergileri

 

3’üncü Madde hükümleri aynı zamanda mali nitelikteki gümrük vergilerine de uygulanacaktır.

 

MADDE 7

İhracat Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Vergiler

 

Türkiye ile Romanya arasındaki ticarette hiçbir yeni ihracat gümrük vergisi veya eş etkili vergi ve resim konulmayacaktır.

 

Romanya’nın ihracatta gümrük formaliteleri için tahsil ettiği ad valorem % 0.5 oranındaki harç dışındaki tüm gümrük vergisiyle eş etkili vergiler işbu Anlaşmanın yürürlüğü girdiği tarihte kaldırılacak; söz konusu harç ise, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte % 0.25 oranına indirilecek ve en geç 1997 yılı sonunda kaldırılacaktır.

 

MADDE 8

 

İthalat Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Tedbirler

 

İşbu Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren taraflar arasındaki ticarette ithalata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiçbir tedbir konulmayacaktır.

 

Taraf ülkeler menşeli ürünlerinin ithalatında uygulanan tüm miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler işbu Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinde kaldırılacaktır.

 

MADDE 9

 

İhracat Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Tedbirler

 

İşbu Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren taraflar arasındaki ticarette ihracata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiçbir tedbir konulmayacak, var olanlar daha kısıtlayıcı hale getirilmeyecektir.

 

Türkiye’nin Romanya’ya ihracatında miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır.

 

Romanya’nın Türkiye’ye ihracatında miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler, Ek VI’da sayılanlar hariç olmak üzere, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte kaldırılacaktır. Ek VI’da sayılan ürünlere uygulanan miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler aşamalı olarak indirilecek ve en geç 1998 sonu itibarıyla kaldırılacaktır.

 

MADDE 10

 

Tekstil Ürünleri Ticareti

 

İşbu Anlaşmanın A Protokolü ile Tekstil ürünlerine uygulanacak düzenlemeler belirlenmektedir.

MADDE 11

 

AKÇT Ürünleri Ticareti

 

İşbu Anlaşmanın B Protokolü ile, bu Protokol’de sayılan Demir ve çelik ürünlerine uygulanacak düzenlemeler belirlenmektedir.

 

BÖLÜM II

 

TARIM VE BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ

 

MADDE 12

 

Kapsam

 

Bu bölüm hükümleri taraf ülkeler menşeli tarım ve balıkçılık ürünlerine uygulanacaktır.

“Tarım ürünleri” deyimi, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 1 ila 24’üncü fasılları içersinde yer alan ve işbu Anlaşmanın Ek I’inde sayılan ürünler anlamındadır.

 

MADDE 13

 

İşlenmiş Tarım Ürünleri

 

İşbu Anlaşmanın C Protokolü ile bu Protokol’de sayılan işlenmiş tarım ürünlerine uygulanacak düzenlemeler belirlenmektedir.

 

MADDE 14

 

Taviz Değişimi

 

Taraflar, bu Bölüm hükümleri ve bu Protokol ile belirlenen hükümlere uygun olarak, birbirlerine Ek VII ve Ek VIII’de belirtilen tavizleri tanıyacaklardır.

 

Taraflar:

Tarımın ekonomilerindeki rolünü,

Taraflar arasındaki tarım ürünleri ticaretinin geliştirilmesini,

Tarım ürünlerinin özel hassasiyetini,

Tarafların tarım politikası kurallarını,

Dünya Ticaret Örgütü çerçevesinde Uruguay Round Çoktaraflı Ticaret Müzakerelerinin sonuçlarını göz önünde bulundurarak,

 

tarım politikalarının izin verdiği ölçüde, tarım ürünleri ticaretinin ahenkli bir şekilde gelişmesini teşvik etmeye ve bu meseleyi Ortaklık Komitesi’nde düzenli olarak tartışmaya hazır olduklarını beyan ederler.

 

Türkiye ve Romanya, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren karşılıklı ticarette tarım ürünlerinin ithalatında miktar kısıtlaması uygulamayacaklardır.

 

İşbu Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren, Romanya ile Türkiye arasındaki ticarette ithalat ve ihracata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiçbir tedbir konulmayacak, var olanlar daha kısıtlayıcı hale getirilmeyecektir.

 

MADDE 15

 

Tavizler ve Tarım Politikaları

 

Madde 13 ve 14 ile tanınan tavizlere halel gelmeksizin, II’nci Bölüm hükümleri, tarafların tarım politikalarını uygulamalarını ya da Dünya Ticaret Örgütü’nden kaynaklanan yükümlülükler de dahil olmak üzere bu politikalar çerçevesinde alacakları önlemleri herhangi bir şekilde kısıtlamayacaktır.

 

Taraflar, izledikleri tarım politikaları ya da aldıkları önlemlerde, işbu Anlaşma ile belirlenen tarım ürünleri ticaretine ilişkin koşulları etkileyebilecek nitelikteki değişiklikleri Ortak Komite’ye bildireceklerdir. Herhangi bir tarafın durumun incelenmesi talebi üzerine Ortak Komite’de danışmalarda bulunulacaktır.

 

MADDE 16

 

Özel Koruma Hükümleri

 

İşbu Anlaşmanın diğer hükümleri ve özellikle 28’inci Madde hükümü saklı kalmak üzere, tarım piyasalarının özel hassasiyeti gözönünde bulundurularak, bu Anlaşma kapsamında tavize konu karşı taraf menşeli bir ürünün ithalatının diğer taraf pazarında ciddi güçlüklere yol açması halinde, ilgili taraf, soruna uygun bir çözüm bulunması amacıyla diğer Taraf ile danışmalarda bulunacaktır. İlgili taraf, soruna bir çözüm bulununcaya kadar gerekli gördüğü tedbirleri alabilecektir.

 

BÖLÜM III

 

HİZMETLER VE YATIRIMLAR

 

MADDE 17

 

Taraflar, hizmetler ve yatırımlar gibi belirli alanların giderek artan önemini dikkate alırlar. İlgili DTÖ hükümlerini de gözönünde bulundurarak, özellikle Avrupa bütünleşmesi çerçevesinde aralarındaki işbirliğinin tedricen geliştirilmesi ve genişletilmesi amacıyla, yatırımlar ve hizmet ticaretinde pazarlarının karşılıklı açılmasını ve tedricen serbestleştirilmesini sağlamak amacıyla işbirliğinde bulunacaklardır.

 

Türkiye ve Romanya, bu Anlaşma dahilinde karşılıklı ilişkilerini geliştirmek ve derinleştirmek amacıyla, işbirliği imkanlarını Ortak Komite’de ele alacaklardır.

 

BÖLÜM IV

GENEL HÜKÜMLER

MADDE 18

Menşe Kuralları ve Gümrük İdareleri Arasında İşbirliği

 

Protokol D ile, Menşe kuralları ve idari işbirliği yöntemlerine ilişkin düzenlemer belirlenmektedir.

 

İşbu Anlaşmanın Tarafları, ticarete getirilen formalitelerin mümkün olduğu ölçüde azaltılması, bu hükümlerin uygulanmasından doğacak her türlü güçlüğe karşılıklı olarak tatmin edici çözümler bulunması ve bu Protokol hükümleri ile Anlaşmanın 3 ila 9’uncu ve 14, 19, ve 20’nci Maddelerin etkin ve ahenkli bir şekilde uygulanmasını sağlamak için, Ortak Komite tarafından düzenli gözden geçirmeler ve idari işbirliğini ilgilendiren düzenlemeler dahil olmak üzere uygun önlemleri alacaklardır.

 

MADDE 19

İç Vergilendirme

 

Taraflar, taraf ülkeler menşeli aynı veya benzer ürünler arasında, ister doğrudan doğruya ister dolaylı olarak, bir farklı muamele yaratan dahili mali vergi nitelikli her türlü tedbir veya uygulamadan kaçınacaklardır.

 

Bir Taraftan diğer Tarafa ihraç olunan ürünler, bu ürünlere konmuş olan doğrudan veya dolaylı vergilerin tutarını aşan bir iç vergi iadesinden yararlanamaz.

 

MADDE 20

Genel İstisnalar

İşbu Anlaşma, kamu ahlakı, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insan, hayvan ve bitki ya da çevre sağlığının korunması; tarihi veya arkeolojik değer taşıyan ulusal hazinelerin veya sınai ve ticari mülkiyetin korunması; altın ya da gümüşe ilişkin kurallar; tükenebilir doğal kaynakların korunması gerekçeleriyle malların ithaline, ihracına veya transit geçişine getirilecek yasaklamalara veya kısıtlamalara engel teşkil etmeyecektir. Ancak, bu kısıtlama veya yasaklamalar, keyfi bir ayırım vesilesi oluşturmayacak veya Akit Taraflar arasında ticareti gizli olarak kısıtlamak amacıyla kullanılmayacaktır.

 

MADDE 21

Güvenlik İstisnaları

 

Bu Anlaşmada yer alan hükümlerden hiçbiri, Taraflardan birinin aşağıdaki amaçlarla gerekli görülen herhangi bir tedbiri almasını engellemez:

 

Temel güvenlik çıkarlarına aykırı olarak bilgi açıklanmasının önlenmesi;

 

Özel olarak askeri amaçlı olmayan ürünlerde rekabet koşullarının bozulmaması koşuluyla, silah, mühimmat veya savaş malzemesinin ticareti ve üretimi ya da savunma amaçlı olarak yapılan zaruri araştırma, geliştirme ya da üretim;

 

Hukukun ve düzenin sağlanmasını etkileyen ciddi iç karışıklıklar, savaş zamanı ya da savaş tehditinin oluştuğu uluslararası gerilim zamanlarında ya da barış ve uluslararası güvenliğin sağlanması amacına yönelik yükümlülüklerin yerine getirilmesi bakımından güvenlik için esas teşkil eden tedbirler.

 

MADDE 22

Devlet Tekelleri

 

Taraflar, 1998 yılına kadar, aşamalı olarak, ticari nitelikteki her türlü devlet tekelinin, Tarafların vatandaşları arasında, malların temin olunması ve pazarlanması koşulları ile ilgili ayrımcılık yaratmayacak şekilde düzenlenmesini temin edeceklerdir. Ortak Komite bu alanda kaydedilen gelişmeleri her yıl gözden geçirecektir.

 

MADDE 23

Ödemeler

 

Taraflar, malların dolaşımına ilişkin ödemelerde, ödemeler dengesinin cari işlemler bölümüne ilişkin her türlü muamelenin konvertıbıl dövizler üzerinden serbestçe yapılmasına izin verilmesini taahhüt ederler.

 

Türkiye ve Romanya’nın ödemeler dengesinin cari işlemler bölümüne ilişkin olarak aldığı ve malların serbest dolaşımını ilgilendiren her türlü tedbir, tarafların Uluslararası Para Fonu ile mevcut ilişkileri çerçevesinde uygulayabildikleri ölçüde Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının VIII’inci Maddesinde belirtilen koşullar ile uyumlu olacaktır.

 

MADDE 24

 

İşletmelere İlişkin Rekabet Kuralları

 

Aşağıdaki hususlar Taraflar arasındaki ticareti etkilediği ölçüde, işbu Anlaşmanın düzgün şekilde işlemesi ile bağdaşmaz sayılır:

 

Rekabetin önlenmesi, kısıtlanması veya saptırılmasını amaçlayan veya etki itibariyle bu sonucu doğuran tüm işletmelerarası anlaşmalar, işletme birlikleri tarafından alınan kararlar ve ortak uygulamalar;

 

Bir veya birden fazla işletme tarafından Taraflardan birinin topraklarının tümünde veya bunun önemli bir bölümünde sahip oldukları hakim durumun kötüye kullanılması;

 

Belirli işletmeleri veya malların üretimini kayırarak rekabeti bozan veya bozma tehlikesi doğuran her devlet yardımı.

 

Bu Maddeye aykırı her türlü uygulama, Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu kuran Antlaşmanın 85, 86 ve 92 Maddelerindeki kuralların uygulanmasından kaynaklanan kriterler çerçevesinde değerlendirilecektir.

 

Ortak Komite, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde, 1 ve 2’nci Paragrafların uygulanması için gerekli kuralları kabul edecektir.

 

 

Taraflar, Paragraf 1 (c) hükümlerinin uygulanması amacıyla, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesini izleyen ilk beş yıl boyunca, Romanya’da verilen her türlü devlet yardımında, Avrupa Ekonomik Topluluğu’nu kuran Antlaşma’nın Madde 92 (3) (a)’sında tanımlanan kriterler bakımından Türkiye için kabul edilen bölgeler ile Romanya’nın aynı şekilde değerlendirileceği hususunu kabul ederler. Ortak Komite, Romanya’nın ekonomik durumunu göz önünde bulundurarak, bu sürenin beş yıl daha uzatılıp uzatılmayacağını kararlaştıracaktır.

 

Her bir taraf, talep edildiği taktirde, verilen yardımların toplam miktarı ve dağıtımı hakkında diğer tarafa yıllık rapor sunarak ve yardım planları hakkında bilgi vererek devlet yardımları alanında şeffaflığı sağlayacaktır. Bir Tarafın talebi üzerine, diğer Taraf, devlet yardımlarıyla ilgili özel durumlar hakkında bilgi sağlayacaktır

 

Bu Madde’nin Paragraf 1(c) hükümleri, Bölüm II’de atıfta bulunulan tarım ürünlerine uygulanmaz.

 

Türkiye veya Romanya, herhangi bir uygulamanın bu maddenin 1’inci Paragrafın kuralları ile bağdaşmaz olduğunu düşünürse ve,

 

bu uygulamanın, 2’nci Paragrafta atıfta bulunulan uygulama kuralları ile yeterince ilişkilendirilememiş olması; veya,

 

böyle kuralların bulunmaması ve bu tür uygulamaların diğer tarafın çıkarlarına önemli zarar vermesi veya zarar tehdidinde bulunması ya da yerel endüstride maddi zarara yol açması durumlarında,

 

sözkonusu Taraf, Ortak Komite’de konu hakkında danışmalarda bulunduktan sonra ya da danışma talebinin üzerinden otuz çalışma günü geçtikten sonra uygun tedbirleri alabilir.

 

1’inci Paragrafın (c) bendine aykırı uygulamalar sözkonusu olduğunda, yukarıda sözü edilen tedbirler, ancak DTÖ/GATT 94 hükümlerinin bu tedbirlere uygulanabilir olduğu durumlarda ve yalnızca DTÖ/GATT 94 ile veya DTÖ/GATT 94’ün gözetimiyle oluşturulmuş veya Taraflar arasında geçerli olan başka bir mekanizma tarafından belirlenen usul ve koşullar çerçevesinde uygulamaya konulabilecektir.

 

Taraflar, 2’nci Paragraftaki hiçbir hükme ters düşmeyecek şekilde, profesyonellik ve iş gizliliğinin gerektirdiği sınırlamaları gözönünde bulundurarak bilgi değişiminde bulunacaklardır.

 

MADDE 25

Kamu Alımları

 

Taraflar, kamu alım piyasalarının liberalizasyonunu işbu Anlaşmanın bir amacı olarak mütalaa ederler.

 

Ortak Komite, bu alanda kaydedilen gelişmeleri her yıl gözden geçirecektir.

 

 

MADDE 26

Fikri, Sınai ve Ticari Mülkiyet

 

Taraflar, bu Madde hükümleri çerçevesinde, en yüksek uluslararası standardlar ve Ek IX’da sayılan uluslararası konvansiyonlar uyarınca, bu mevzuatın etkin bir şekilde uygulanması da dahil olmak üzere, 1998 yılı sonuna kadar fikri, sınai, ticari mülkiyet haklarının uygun ve etkin bir şekilde korunmasını sağlayacaklardır.

 

İşbu Anlaşmanın tarafları, ticaret sapmasının, bu hakların ihlalinin ve özellikle sahtecilik ve korsanlığın önlenmesini sağlayacak şekilde uygulanması için gerekli tüm tedbirleri alacaklardır.

 

Ortak Komite, fikri mülkiyet haklarının uygulanmasını izleyecektir. Taraflardan birinin talebi üzerine, fikri mülkiyet haklarına ilişkin herhangi bir konuda Ortak Komite’de danışmalar yapılabilecektir.

 

Taraflar, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, birbirlerine, herhangi bir ikili anlaşma ile üçüncü ülkelere tanınandan daha az ayrıcalıklı muamelede bulunmayacaklardır.

 

MADDE 27

Damping

 

Taraflardan birisi, işbu Anlaşma kapsamındaki ticari ilişkilerinde Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması’nın VI’ncı Maddesi anlamında damping yapılmakta olduğunu tesbit ederse, bu uygulamaya karşı, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VI’ncı Maddesine ve ilgili iç mevzuatı ile belirlenen kurallara uygun olarak, 32’nci Maddede yer alan koşullar ve belirlenen usullere göre uygun tedbirleri alabilir.

 

MADDE 28

Herhangi bir Ürünün İthalatında Acil Önlem

 

Yüksek miktarlarda ve belirli koşullarda ihal edilen bir malın ithalatının ,

 

İthalatçı Tarafın topraklarındaki benzer veya doğrudan rakip ürünlerin yerli üreticileri için ciddi bir zarara,

 

Ekonominin herhangi bir sektöründe veya bir bölgenin ekonomik durumunda ciddi bozulmalara yol açacak güçlüklere,

 

neden olması veya bunun ihtimal dahilinde olması durumunda, ilgili Taraf 32’nci Maddede yer alan koşullar ve usullere göre uygun tedbirler alabilir.

 

MADDE 29

 

Yapısal Uyum

 

Taraflar 3’üncü Madde hükümlerinden sapma olarak, istisnai ve sınırlı bir süre için gümrük vergilerinin yükseltilmesi şeklinde tedbir alabilirler.

 Bu önlemler yalnızca bebek endüstriler veya yeniden yapılanma aşamasında olan ya da özellikle önemli sosyal sorunların ortaya çıkmasına neden olabilecek ve ciddi güçlükler içerisinde bulunan sektörler bakımından sözkonusu olabilecektir.

 Taraflardan biri menşeli ürünlerin ithalatında sözkonusu tedbirler kapsamında Türkiye ve Romanya’da uygulanabilecek gümrük vergileri, ad valorem % 25 oranını geçemeyecek ve Taraf ülkeler menşeli ürünler için bir tercih unsuru içerecektir. Sözkonusu tedbirlere tabi ürünlerin toplam ithalat tutarı, I’inci Bölüm ile tanımlanan toplam sanayi ürünleri ithalatının, istatistiklerin temin edilebildiği son yıl itibariyle % 15’ini geçemeyecektir.

 

Sözkonusu tedbirler, Ortak Komite tarafından daha uzun bir süreye izin verilmediği sürece, 5 yılı aşmayacak bir süre için uygulanacaktır. En geç geçiş döneminin sonunda bu tedbirlerin uygulanmasına son verilecektir.

 

Bir ürüne uygulanan tüm gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları, eş etkili vergi ve resimler ile eş etkili tedbirlerin tamamen kaldırılmasından itibaren beş yıldan fazla bir süre geçtikten sonra, sözkonusu ürüne karşı bu tür tedbirler getirilemeyecektir.

 

Türkiye ve Romanya, alacakları istisnai tedbirlere ilişkin olarak Ortak Komite’yi bilgilendirecekler ve diğer tarafın talebi üzerine, sözkonusu tedbirler ve bu tedbirlerin uygulanacağı sektörler konusunda, tedbirlerin uygulanmasından önce Ortak Komite’de danışmalarda bulunacaklardır. Taraflar, sözkonusu tedbirleri alırken, bu madde uyarınca uygulanacak gümrük vergilerinin kaldırılması için Ortak Komite’ye bir takvim sunacaklardır. Sözkonu takvim, bu vergilerin en geç uygulanacakları dönemin son iki yıl içinde eşit oranlarda aşamalı olarak kaldırılmasını sağlayacaktır. Ortak Komite farklı bir takvimi kararlaştırabilir.

 

MADDE 30

Reeksport ve Ciddi Kıtlık

 

7 ve 9’uncu Maddeler hükümlerine uyulması, bir üründe,

 

bahis konusu üründe, ihracatçı Tarafın ihracat miktar kısıtlaması, ihracat vergisi veya eş etkili vergi ve resim uygulamakta olduğu bir üçüncü ülkeye re-eksporta yol açmakta ise; veya,

 

İhracatçı Taraf için önem taşıyan bu üründe ciddi bir kıtlığa veya kıtlık tehdidine yol açmakta ise,

 

ve yukarıda değinilen durumların, ihracatçı Taraf için büyük güçlükler yaratması veya yaratması ihtimalini ortaya çıkarması halinde, bu Taraf 32’nci Maddede yer alan koşul ve usullere göre uygun tedbirleri alabilir. Bu önlemler ayırım gözetilmeyecek şekilde uygulanacak ve var olmalarını gerektiren sebepler ortadan kalktığında sona erdirilecektir.

 

MADDE 31

Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi

 

Taraflar, işbu Anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli tüm tedbirleri alırlar. Taraflar, işbu Anlaşma ile belirlenen amaçlara ulaşılmasını sağlayacaklardır.

 

Taraflardan biri, diğer Tarafın, işbu Anlaşmadan doğan bir yükümlülüğünü yerine getirmediği kanısına varırsa uygun tedbirleri alabilir. Ancak, bu önlemleri alan taraf, özel aciliyete sahip durumlar dışında, söz konusu önlemleri almadan önce, soruna her iki taraf için de kabul edilebilir bir çözüm bulunmasının sağlanması ve durumun esaslı bir şekilde incelenebilmesi için Ortak Komite’ye gerekli tüm bilgileri sağlayacakladır.

 

Bu önlemlerin seçiminde öncelik işbu Anlaşmanın işleyişine en az zarar verecek olanlara verilecektir. Bu önlemler, diğer taraf talep ettiği taktirde, Ortak Komite’de danışmalara tabi olacaktır.

 

MADDE 32

Korunma Tedbirlerini Uygulama Usulü

 

Türkiye ya da Romanya’da, ürünlerin ithalatının Madde 28’de belirtilen güçlüklerin ortaya çıkmasına müsait bir duruma yol açması halinde, ticaret akışına ilişkin ivedi bilgilendirme koşullarına dair idari usuller çerçevesinde diğer taraf bilgilendirilecektir.

 

Türkiye ya da Romanya, 27, 28, 29 ve 30’uncu Maddelerde belirlenen durumlarda belirtilen önlemlerin alınmasında ya da Paragraf 3(d)’nin uygulandığı durumlarda, en kısa zamanda her iki taraf için de kabul edilebilir bir çözüm bulunabilmesi amacıyla, Ortak Komite’ye gerekli bütün bilgileri sağlayacaktır.

 

İşbu Anlaşmanın işleyişine en az zararlı olan önlemlere öncelik verilecektir.

 

Koruma önlemleri en kısa zamanda Ortak Komite’ye bildirilecek ve bu önlemler, koşulların izin verdiği ölçüde ve en kısa zamanda kaldırılmalarını sağlayacak bir takvim belirlenmesi amacıyla, Ortak Komite’de düzenli danışmalara tabi olacaktır.

 

2’nci Paragrafın uygulanmasıyla ilgili olarak, aşağıdaki hükümlere başvurulacaktır:

 

Madde 28’de belirtilen durumlardan kaynaklanan güçlükler Ortak Komite’de incelenecek ve bu güçlüklerin sona erdirilmesi için gereken her türlü karar alınabilecektir.

 

Sorunun Ortak Komite’ye intikal ettirilmesini izleyen 30 gün içerisinde, söz konusu güçlüklerin sona erdirilmesine yönelik bir karar alınamamış olması ya da diğer tatmin edici çözümlerin bulunamamış olması halinde, ithalatçı Taraf, sorunun çözümlenmesi için uygun korunma tedbirlerini alabilir. Sözkonusu tedbirler, ortaya çıkan güçlüğün çözümlenmesi için ihtiyaç duyulan kapsamı aşmamalıdır.

 

Madde 27 hükümleri bakımından, damping soruşturması başlatan Taraf, damping davası hakkında en kısa sürede Ortak Komite’yi bilgilendirecektir. Konunun Ortak Komite’ye intikal ettirilmesinden sonra 30 gün içerisinde damping uygulamasına son verilememesi veya başka bir tatmin edici çözümün bulunamaması halinde, ithalatçı ülke uygun tedbirleri alabilir.

 

Madde 30 hükümleri bakımından, bu Maddede atıfta bulunulan güçlükler, incelenmek üzere Ortak Komite’ye intikal ettirilecektir.

 

Ortak Komite, söz konusu güçlükleri sona erdirmeye yönelik olarak herhangi bir kararı alabilir. Konunun intikal ettirildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde böyle bir kararın alınamaması halinde, ihracatçı taraf, söz konusu ürünlerin ihracatında uygun önlemleri alabilir.

Önceden durum değerlendirmesi yapılmasını ya da bilgilendirmeyi imkansız kılan olağandışı koşulların ivedi bir tedbir alınmasını gerektirmesi halinde, Türkiye veya Romanya 24, 27, 28, 29, 30, ve 33’üncü Maddelerde belirlenen durumlarda, ortaya çıkan durumu telafi etmekle sınırlı olmak üzere, gerekli ihtiyati ve geçici tedbirleri uygulayabilir. Söz konusu tedbirler en kısa zamanda Ortak Komite’ye bildirilecektir.

MADDE 33

Ödemeler Dengesi Güçlükleri

 

Taraflar, ödemeler dengesi güçlüğü nedeniyle ithalata uygulunan tedbirler de dahil olmak üzere her türlü kısıtlayıcı tedbirden kaçınmaya gayret edeceklerdir. Bu tür tedbirlerin uygulanması halinde, bu tedbirleri uygulayan taraf, diğer Tarafa, söz konusu tedbirlerin kaldırılmasına yönelik bir takvimi bildirecektir.

 

Türkiye veya Romanya’nın önemli bir ödemeler dengesi güçlüğü içinde veya tehdidi altında bulunması halinde, Ticaret ve Tarifeler Genel Anlaşması çerçevesinde belirlenen koşullara veya Uluslararası Para Fonu Anlaşması’nın VIII’inci Maddesine uygun olarak, sınırlı bir süre için, ithalatla ilgili önlemler de dahil olmak üzere, ödemeler dengesi açığını kapamak üzere gerekenin ötesinde olmamak koşuluyla kısıtlayıcı tedbirler alabilirler. Türkiye veya Romanya, mevcut durum hakkında diğer Tarafı derhal haberdar edecektir.

 

Kısıtlayıcı tedbirler, yatırımlara ilişkin transferlere ve özellikle yatırımlardan ya da yeniden yatırımlardan elde edilen kazançların veya bunlardan kaynaklanan her türlü diğer kazancın transferine uygulanmayacaktır.

MADDE 34

Geliştirici Hüküm

 

Taraflardan biri bu Anlaşma ile kurulan ilişkileri, Anlaşmanın kapsamadığı alanlara yaymak suretiyle geliştirmenin, her iki Taraf ekonomisinin çıkarları bakımından yararlı olacağı görüşünü taşıdığı takdirde, diğer tarafa gerekçeli bir talep sunacaktır. Taraflar, Ortak Komiteye, bu talebi incelemesi ve uygun görmesi halinde tavsiyelerde bulunması talimatını verebilirler.

MADDE 35

Ortak Komite’nin Kurulması

 

Bu vesile ile, her iki tarafın da temsil edileceği bir Ortak Komite kurulmuştur. Ortak Komite işbu Anlaşmanın idaresinden sorumlu olacak ve Anlaşmanın düzgün şekilde uygulanmasını sağlayacaktır.

 

Taraflar, bu Anlaşmanın düzgün şekilde uygulanması amacıyla, Ortak Komite içinde bilgi değişiminde bulunacaklar ve herhangi bir tarafın talebi üzerine danışmalar yapılacaktır. Ortak Komite, Taraflar arasındaki ticaretteki engellerin daha da ileri derecede ortadan kaldırılması olanağını düzenli olarak inceleyecektir.

 

Ortak Komite, bu Anlaşmada öngörülen hallerde karar alacaktır. Ortak Komite, diğer konularda tavsiyelerde bulunabilir.

MADDE 36

Ortak Komite’nin Usulleri

 

Ortak Komite, işbu Anlaşmanın düzgün bir şekilde uygulanması için, gerekli olduğu her zaman ve yılda en az bir defa uygun seviyede toplanacaktır. Tarafların her biri, bir toplantı yapılmasını talep edebilir.

 

Ortak Komite müşterek mutabakat ile karar verecektir.

 

Bir Tarafın Ortak Komite’deki temsilcisi, bir kararı, anayasal gereklerin tamamlanmasına bağlı olarak kabul ettiği takdirde, kararda daha geç bir tarih belirtilmemiş ise, karar, bu çekincenin kaldırıldığının bildirildiği tarihte yürürlüğe girecektir.

 

Ortak Komite, çalışmalarına ilişkin usul kurallarını kabul edecek ve bu kurallar, diğer kuralların yanı sıra, toplantı çağrılarının yapılması, Başkanın tayini ve görev süresine dair hükümler de içerecektir.

 

Ortak Komite, görevlerini yerine getirmekte kendisine yardımcı olmaları için gerekli gördüğü alt komiteler ve çalışma grupları kurulmasına karar verebilir.

MADDE 37

 

Başka Anlaşmalar Tarafından Düzenlenen Ticari İlişkiler

 

İşbu Anlaşma, kendisinin getirdiği menşe kuralları hükümlerini ve ticaret rejimini olumsuz yönde etkilemedikçe, gümrük birliklerinin, serbest ticaret bölgelerinin muhafazasına veya kurulmasına veya sınır ticareti için düzenlemelere gidilmesine engel teşkil etmeyecektir.

 

Taraflar arasında, gümrük birliği veya serbest ticaret alanları kuran anlaşmalar hakkında ya da, talep edilmesi halinde Tarafların üçüncü ülkelere karşı ticaret politikasına ilişkin hususlarda Ortak Komite’de danışmalar yapılacaktır.

MADDE 38

Protokoller Ve Ekler

 

İşbu Anlaşmanın Ekleri, Protokolleri ve Ortak Deklerasyonları bu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını oluşturur.

 

Ortak Komite, Protokolleri ve Ekleri tadil etmeyi kararlaştırabilir.

MADDE 39

Ülkesel Uygulanma

 

İşbu Anlaşma Tarafların ülkeleri içerisinde uygulanacaktır.

MADDE 40

Tadilat

 

İşbu Anlaşmanın 35’inci Maddesinin 3’üncü Paragrafı ve 38’inci Maddesinin 2’nci Paragrafında atıfta bulunulanlar dışında kalan ve Ortak Komite tarafından onaylanan Anlaşma tadilatı, kabul için Taraflara sunulacak ve kabul edildiği taktirde yürürlüğe girecektir.

MADDE 41

Yürürlüğe Giriş

 

İşbu Anlaşma, Tarafların tarafların kendi usullerine göre onaylanacaktır.

İşbu Anlaşma, Tarafların, Anlaşmanın onaylanması için bu Maddenin 1’inci Paragrafında belirtilen işlemlerin tamamlandığını birbirlerine bildirmelerini izleyen ikinci ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe girecektir.

 

MADDE 42

Sona Erme

İşbu Anlaşma sınırsız süre için yapılmıştır.

Taraflar, işbu Anlaşmanın feshini diğer tarafa yazılı olarak ihbar edebilirler. İşbu Anlaşma, ihbar tarihinden altı ay sonra yürürlükten kalkar.

BUNUN KANITI OLARAK aşağıda imzaları bulunan tam yetkili temsilciler bu Anlaşmayı imzalamışlardır.

Bu Anlaşma Ankara’da, 29 Nisan 1997 tarihinde Türkçe, Romence ve İngilizce dillerinde ikişer kopya olarak yapılmıştır. Farklılık halinde İngilizce metin esastır.