TÜRKİYE-İSRAİL
SERBEST TİCARET ANLAŞMASI
(Yürürlüğe Giriş: 1 Mayıs 1997)
(İsrail'in Türkiye'ye tarım ürünlerinde tanıdığı tavizler)
İÇİNDEKİLER
- Dibace
- Başlangıç Hükümleri
- Bölüm 1-Sanayi Ürünleri
- Bölüm II-Tarım, İşlenmiş Tarım ve Balıkçılık Ürünleri
- Bölüm
III-Genel Hükümler
- Menşe Kuralları ve Gümrük İdaresinde İşbirliği Madde 11
- Genel İstisnalar Madde 12
- Devlet Tekelleri Madde 13
- İç Vergilendirme Madde 14
- Damping Madde 15
- Belirli Ürünlerin İthalatı üzerinde Acil Eylem Madde 16
- Reeksport ve Ciddi Kıtlık Madde 17
- Korunma Tedbirlerini Uygulama Usulü Madde 18
- Standartlar Madde 19
- Bölüm IV-Kuruluş Hakkı ve Hizmet Arzı
- Bölüm
V-Genel, Kurumsal ve Son Hükümler
- Fikri, Sinai ve Ticari Mülkiyet Madde 22
- Ödemeler Madde 23
- Kamu Alımları Madde 24
- Rekabet Madde 25
- Ödemeler Dengesi Güçlükleri Madde 26
- Ortak Komitenin Kurulması Madde 27
- Ortak Komitenin Usulleri Madde 28
- Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesi Madde 29
- Anlaşmazlıkların Halli Madde 30
- Güvenlik İstisnaları Madde 31
- Geliştirici Hüküm Madde 32
- Tadilat Madde 33
- Protokoller ve Ekler Madde 34
- Başka Anlaşmalarla Düzenlenen Ticaret İlişkileri Madde 35
- Ülkesel Uygulanma Madde 36
- Sona Erme Madde 37
- Yürürlüğe Giriş Madde 38
Amaçlar
1. Türkiye ve İsrail kademeli olarak, engeç 1 Ocak 2000 yılında sona erecek bir geçiş dönemi boyunca, işbu Anlaşmanın hükümlerine göre ve GATT 1994 ve Dünya Ticaret Örgütü’nü (WTO) (bundan böyle GATT diye adlandırılacaktır) kuran Anlaşmaya ekli diğer çok taraflı mal ticareti anlaşmalarına uygun olarak bir Serbest Ticaret Alanı tesis edeceklerdir.
2. Bu anlaşmanın amaçları şunlardır;
a) Karşılıklı mal ve hizmet ticaretinin genişletilmesi yoluyla Türkiye ile İsrail arasındaki ekonomik ilişkilerin ahenkli şekilde gelişmesini teşvik etmek;
b) Türkiye ile İsrail arasındaki ticaret için dürüst rekabet koşullarını sağlamak;
c) Bu yolla ticaretteki engellerin kaldırılması suretiyle, dünya ticaretinin ahenkli gelişmesi ve genişlemesine katkıda bulunmak;
d) Türkiye ile İsrail arasındaki işbirliğini arttırmak.
1. İşbu Anlaşmanın kapsamındaki ticari alış-verişler için, İsrail’e ithal edilen malların sınıflandırılmasında İsrail Gümrük Tarifeleri uygulanacaktır. Türkiye’ye ithal edilecek malların sınıflandırılmasında Türkiye’nin Gümrük Tarifeleri uygulanacaktır.
2. Bölüm I de sayılan her ürün için, işbu Anlaşmada tesis edilen aşamalı indirimlere konu olan temel vergi, Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte erga omnes olarak uygulanan MFN vergileri olacaktır.
3. İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra erga omnes bazda uygulanan her tarife indiriminin, özellikle bu indirimlerin GATT Uruguay Round ile sonuçlandırılan tarife anlaşması ve Türkiye-Avrupa Topluluğu Gümrük Birliğinden kaynaklanması durumunda, sözkonusu indirilmiş vergiler, aksi işbu Anlaşmada, Anlaşmanın Protokollerinde ve Eklerinde öngörülmemiş ise, indirimlerin uygulandığı tarihten itibaren, 2 nci paragrafta bahsedilen temel vergilerin yerini alacaktır.
4. Türkiye ve İsrail birbirlerini kendi temel vergi oranları konusunda bilgilendirecektir.
BÖLÜM I
SANAYİ ÜRÜNLERİ
Kapsam
Bu bölüm hükümleri, Ek I de yer alan ürünler hariç olmak üzere, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 25-97 fasılları arasında yer alan Türkiye ve İsrail kaynaklı ürünlere uygulanacaktır.
İthalattaki Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Resimler
1- Türkiye ile İsrail arasındaki ticarette, işbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, ithalata hiçbir yeni gümrük vergisi veya eş etkili vergi veya resim konmayacak, halen uygulanmakta olanlar artırılmayacaktır.
2- Bu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, İsrail’in Türkiye menşeli ürünlere ithalatta uyguladığı gümrük vergileri, Ek II, Ek III ve Ek VIII de sayılan ürünler hariç olmak üzere ortadan kaldırılacaktır.
3- Ek II de sayılan Türkiye menşeli ürünlere İsrail’in ithalatta uyguladığı gümrük vergileri sözkonusu Ek’te sunulan takvime göre tedricen indirilecek ve en geç 1 Ocak 2000 yılında tamamen kaldırılmış olacaktır.
4- Ek III de sayılan Türkiye menşeli ürünlerin İsrail’e ithalatında uygulanan gümrük vergileri aşağıdaki takvime göre tedricen kaldırılacaktır.
-Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte her vergi temel verginin 2/3’ü seviyesine;
-1 Ocak 1998 tarihinde temel verginin 1/3’üne indirilecek.
-1 Ocak 1999 tarihinde kalan vergiler kaldırılacaktır.
5- Bu Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle İsrail menşeli ürünlerin Türkiye’ye ithalatında uygulanan gümrük vergileri Ek IV, Ek V, Ek VIa, Ek VIb, Ek VII ve Ek VIII de sayılan ürünler hariç olmak üzere ortadan kaldırılacaktır.
6- Ek IV ve Ek V de sayılan Türkiye menşeli ürünlerin İsrail’e ithalatında uygulanan gümrük vergileri aşağıdaki takvime göre tedricen kaldırılacaktır:
-Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte temel vergilerin % 75’i seviyesine,
-1 Ocak 1998’de temel vergilerin % 50’sine,
-1 Ocak 1999’da temel vergilerin % 25’ine indirilecek,
-1 Ocak 2000 tarihinde kalan vergiler kaldılacaktır.
7- Ek VIa ve VIb de sayılan İsrail menşeli ürünlerin Türkiye’ye ithalatında uygulanan gümrük vergileri sözkonusu eklerde sunulan takvimlere uygun olarak kaldırılacaktır.
8- Ek VII’de sayılan İsrail menşeli ürünlerin Türkiye’ye ithalatında uygulanan gümrük vergileri tedricen kaldırılacaktır:
-Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle temel vergilerin % 50’si seviyesine,
-1 Ocak 1997 de temel vergilerin % 25’i seviyesine indirilecek,
-1 Ocak 1999 da kalan vergiler kaldırılacaktır.
9- Ek VIII’de sayılan bir Taraf menşeli ürünlerin diğer Tarafa ithalatında uygulanan gümrük vergileri aşamalı olarak kaldırılacaktır.
-Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte temel vergilerin 2/3’ü,
-1.1.1998 tarihinde de kalan vergiler kaldırılacaktır.
Mali Nitelikteki Gümrük Vergileri
4 üncü Maddenin hükümleri aynı zamanda mali nitelikteki gümrük vergilerine de uygulanacaktır.
İhracat Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Resimler
1- Türkiye ile İsrail arasındaki ticarette yeni ihracat gümrük vergisi veya eş etkili vergi veya resimler konulmayacaktır.
2- Bu Anlaşmanın yürürlüğe girişi ile birlikte ihracat gümrük vergileri ve eş etkili vergi veya resimler ortadan kaldırılacaktır.
İhracatta ve İthalatta Miktar Kısıtlamaları ve Eş Etkili Tedbirler
1- Bu Anlaşmanın yürürlüğe giriş tarihinden itibaren Taraflar arasındaki ticarette ithalata veya ihracata yeni miktar kısıtlaması veya eş etkili hiçbir tedbir konmayacak, var olanlar da daha kısıtlayıcı hale getirilmeyecektir.
2- Bu anlaşmanın amacı ile ilgili olarak “miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler” deyimi Türkiye’den İsrail’e veya İsrail’den Türkiye’ye yapılan ihracata veya ithalata konan kotalar, ithalat veya ihracat müsaadeleri veya ticareti kısıtlayan diğer idari tedbirler ve uyulması gerekli koşullar gibi yollarla etkili kılınan yasaklar veya kısıtlamalar anlamına gelir.
BÖLÜM II
TARIM, İŞLENMİŞ TARIM VE BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ
Kapsam
Bu Bölüm hükümleri işbu Anlaşmanın Ek I’inde belirlenen ürünlerin yanısıra, Armonize Mal Tanımlaması ve Kodlama Sisteminin 1-24’üncü fasılları içinde yer alan tarım, işlenmiş tarım ve balıkçılık ürünlerine de uygulanacaktır.
Taviz Değişimi
1- Taraflar, tarım politikalarının izin verdiği ölçüde, tarım ürünleri ticaretinin ahenkli bir şekilde gelişmesini teşvik etmeye ve bu meseleyi Ortaklık Komitesinde periyodik olarak tartışmaya hazır olduklarını beyan ederler.
2- Bu amaca uygun olarak Protokol A tarım, işlenmiş tarım ve balıkçılık ürünlerinde ticareti kolaylaştırmak için Türkiye ile İsrail arasında sonuca bağlanmış tedbirleri içerir.
3- Türkiye ve İsrail her iki Tarafın çıkarının bulunduğu tarım ürünlerindeki ticaretlerinde gittikçe daha büyük bir serbestlik tesis edeceklerdir. Türkiye ve İsrail Ortak Komite çerçevesinde birbirlerine daha ileri tavizler verme imkanlarını araştırmayı kabul ederler.
Bitki ve Hayvan Sağlığı Tedbirleri
1- Taraflar bitki ve hayvan sağlığı tedbirlerini GATT’ın ilgili Anlaşmasına uygun olarak uygulayacaklardır.
2- Bu Anlaşmaya taraf devletler veterinerlik, bitki sağlığı ve sağlık konularındaki mevzuatlarını, keyfi olarak, taraflar arasında adil olmayan ayrımcılık şeklinde veya aralarındaki ticarete gizli kısıtlama aracı olarak kullanmayacaklardır.
BÖLÜM III
GENEL HÜKÜMLER
Menşe Kuralları ve Gümrük idaresinde İşbirliği
1- Menşe kuralları ve idari işbirliği metotları Protokol B de yeralmaktadır.
2- Taraflar ticarete getirilen formaliteleri mümkün olduğu ölçüde azaltmak ihtiyacını ve bu hükümlerin uygulanmasından doğacak her türlü güçlüğe karşılıklı olarak tatmin edici çözümler bulunması ihtiyacını dikkate alarak, 4 ila 7, 9, 15 ve 18 inci maddelerin ve Protokol B’nin hükümlerinin etkin ve ahenkli bir şekilde uygulanmasını sağlamak için, idari işbirliğini ilgilendiren düzenlemeler dahil olmak üzere uygun önlemleri alacaklardır.
Genel İstisnalar
Bu anlaşma kamu ahlakı, kamu politikası veya kamu güvenliği, sağlığın, insanların, hayvanların veya bitkilerin ve çevrenin korunması, sanatsal, tarihi ve arkeolojik değer taşıyan ulusal hazinelerin korunması veya sinai ve ticari mülkiyetin korunması veya altın ve gümüşle ilgili kurallar gibi gerekçelere dayanan yasaklamaları ve kısıtlamaları ortadan kaldırmayacaktır. Bununla birlikte, bu gibi yasaklamalar ve kısıtlamalar, keyfi bir farklı muamele veya Türkiye ile İsrail arasındaki ticarette gizli bir kısıtlama aracı oluşturamaz.
Devlet Tekelleri
1- Taraflar aşamalı olarak; bu Anlaşmanın yürürlüğe girişinden itibaren ikinci yılın sonuna kadar, ticari nitelikteki her türlü devlet tekelinin Türkiye ve İsrail vatandaşları arasında, malların temin olunması ve pazarlanması koşulları ile ilgili ayrımcılık yaratmamasını temin ederler.
2- Ortak Komite bu amacın gerçekleştirilmesi için alınan tedbirlerden haberdar edilecektir.
İç Vergilendirme
1- Taraflar Türkiye menşeli ürünlerle İsrail menşeli benzer ürünler arasında, ister doğrudan doğruya ister dolaylı olarak bir farklı muamele yaratan iç mali vergi nitelikli her türlü tedbir veya uygulamadan kaçınacaktır.
2- Bir Taraftan diğer Tarafa ihraç olunan ürünler, bu ürünlere konmuş olan doğrudan veya dolaylı vergilerin tutarını aşan bir iç vergi iadesinden yararlanamaz.
Damping
Bu Anlaşmaya taraf bir devlet, diğer tarafla olan ticaret ilişkilerinde damping yapılmakta olduğu bulgusuna vardığı takdirde, bu uygulamaya karşı, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VI ncı Maddesine ve anılan Maddeyle ilgili anlaşmalar tarafından belirlenen kurallara uygun olarak, 18 inci maddede yer alan koşullar altında ve belirlenen usullere göre uygun tedbirleri alabilir.
Belirli Ürünlerin İthalatı Üzerinde Acil Eylem
İthal edilen bir malın miktarındaki artış:
a) Taraflardan birinin topraklarındaki benzer veya doğrudan rakip ürünlerin yerli üreticileri için ciddi bir zarara yol açması;
b) Ekonominin herhangi bir sektöründe ciddi aksaklıklara yol açması;
c) Bir bölgenin ekonomik durumunda ciddi bozulmalara neden olabilecek güçlüklere yol açması;
ihtimali veya tehlikesini doğuracak düzeyde olması durumunda bununla alakalı Taraf 18 inci Maddede yer alan koşullar altında ve belirlenen usullere göre uygun tedbirler alabilir.
Reeksport ve Ciddi Kıtlık
6 ve 7 inci Maddelerin hükümlerine uyulması, bir üründe,
a) İhracatçı Tarafın bahis konusu üründe kendisini ihracat miktar kısıtlamaları, ihracat vergileri veya eş etkili vergi ve resimler ile korumakta olduğu bir üçüncü ülkeye reeksporta yol açmakta ise; veya,
b) İhracatçı Taraf için önem taşıyan bu üründe ciddi bir kıtlığa veya kıtlık tehdidine yol açmakta ise,
ve yukarıda değinilen durumların, ihracatçı Taraf için büyük güçlükler doğurması veya doğuracağa benzer görünmesi halinde, bu Taraf 18 inci Maddede yer alan koşullarda ve belirlenen usullere göre uygun tedbirleri alabilir. Tedbirler, ayrımcı olmayan nitelik gösterecek ve artık koşullar varlıklarını haklı kılmadığı anda kaldırılacaktır.
Korunma Tedbirlerini Uygulama Usulü
1- Türkiye’nin veya İsrail’in 16 ıncı Maddede değinilen zorlukları doğuracak nitelikteki malların ithalatında, amacı ticaret akışındaki eğilimler hakkında acil bilgi edinmek olan bir idari işlem başlatması durumunda, bu işlemi uygulayan taraf karşı tarafa bilgi verecektir.
2- Soruşturmaya konu olan Taraf, 15, 16 ve 17 inci Maddelerde belirlenen durumlarda, bu Maddelerde öngörülen tedbirleri almadan önce, 3(d) Paragrafında belirlenen durumlarda ise mümkün olan en kısa sürede, Taraflarca kabul edilebilir bir çözüme ulaşmak amacıyla, durumun etraflı şekilde incelenmesi için gerekli bütün bilgileri Ortak Komiteye sağlar.
Uygun önlemlerin seçimi sırasında, anlaşmanın işleyişine en az zarar verecek olanlara öncelik tanınır.
Korunma tedbirleri derhal Ortak Komiteye bildirilecek ve özellikle durumun izin verdiği anda uygulamadan kaldırılmasına yönelik olarak, Komitede dönemsel danışmalara konu olacaktır.
3) 2 inci paragrafın uygulanmasında, aşağıdaki hükümler geçerlidir.
a) 15 inci Maddeye uygun olarak, ithalat yapan ülkenin yetkilileri bir soruşturma başlatır başlatmaz, Ortak Komite damping durumundan haberdar edilecektir.Damping uygulaması bitmez veya bildirimin yapıldığı andan itibaren geçen otuz gün içerisinde tatmin edici bir diğer çözüme ulaşılmazsa, ithalatçı Taraf uygun tedbirleri alabilir.
b) 16. Maddeye uygun olarak, bu Maddede yeralan durum nedeniyle ortaya çıkan güçlükler, bu güçlükleri ortadan kaldırmak için gerekli bir karar alabilecek Ortak Komite’ye inceleme için bildirilecektir.
Ortak Komite ya da ihracatçı Taraf sorunları bitirecek bir karar almazsa veya sorunun başlaması üzerinden geçen otuz gün içerisinde tatmin edici bir çözüme ulaşılamamış ise ithalatçı Taraf gereken önlemleri uygulayabilir. Bu tedbirler, ortaya çıkan güçlükleri gidermek için gerekli olanların dışına taşmamalıdır.
c) 17 inci Maddeye göre, bu Maddede belirtilen konulara ilişkin olarak doğan sorunlar Ortak Komiteye bildirilmelidir.
Ortak komite sorunların çözümlenmesi için gerekli herhangi bir karar alabilir. Eğer otuz gün içerisinde sorunla ilgili bir karar alınamamış ise ihracatçı taraf ilgili ürünün ihracatına gerekli tedbirleri uyguluyabilir.
d) Olağandışı koşullar, önceden haber verme ve durum değerlendirmesi yapmayı imkansız kılan ani bir eylemi gerektiriyorsa, 15, 16 ve 17 inci Maddelerde belirlenen durumlarda ilgili taraf sorunun çözümlenmesiyle ilgili lüzumlu ihtiyati tedbirleri alır ve karşı tarafı durumdan derhal haberdar eder.
Standartlar
1- Tarafların standart ve teknik düzenlemelere ilişkin hak ve ödevleri Dünya Ticaret Örgütü’nün, Ticarete Teknik Engeller Anlaşmaları hükümlerine tabi olacaktır.
2- Her bir Taraf diğer Tarafın isteği üzerine özel durumlarda standarda ilişkin tedbirler hakkında bilgi verir.
3- Taraflar ticarette teknik engelleri azaltmayı amaçlar. Bunu sağlamak için Taraflar vergi mutabakatı alanında karşılıklı tanıma anlaşmalarını sonuçlandırırlar.
BÖLÜM IV
KURULUŞ HAKKI VE HİZMET ARZI
1- Taraflar Anlaşmanın kapsamını bir Tarafın toprakları üzerinde diğer Tarafın şirket kurma hakkını kapsayacak şekilde genişletmeyi ve bir Tarafın firmalarının diğer taraftaki hizmet tüketicilerine sunacağı hizmeti düzenleyen hükümleri libere edeceklerini kabul ederler.
2- Ortak Komite 1 inci Paragrafta tarif edilen amaçların uygulanması için gerekli tavsiyelerde bulunur.
Ortak Komite bu tür tavsiyeleri yaparken karşılıklı olarak ençok gözetilen ulus kaydı’nın geçmişte uygulanma şekillerini ve bundan sonra GATS diye adlandırılacak olan Hizmet Ticareti Genel Anlaşması çerçevesindeki yükümlülüklerini, özellikle Madde V deki yükülülüklerini dikkate alır.
3- Ortak Komite bu amaçlara ulaşma yolundaki ilk değerlendirmesini Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren engeç üç yıl içinde yapar.
1- Başlangıçta, her iki Taraf GATS yükümlülüklerini, özellikle bu yükümlülük kapsamındaki hizmet sektörlerinde ençok gözetilen ulus kaydını karşılıklı olarak vermeyi tekraren teyit ederler.
2- GATS’a uygun olarak bu kayıt şunlara uygulanmayacaktır:
a) GATS’ın V inci Maddesinde tarif edilen şekilde bir anlaşmayla her bir tarafın verdiği avantajlar ve böyle bir anlaşma çerçevesinde alınan tedbirler.
b) En çok gözetilen ulus kaydına uygun olarak her iki Tarafın GATS’a ekledikleri istisnalar.
BÖLÜM V
GENEL KURUMSAL VE SON HÜKÜMLER
Fikri, Sinai ve Ticari Mülkiyet
1- Taraflar, bu Maddenin ve Ek IX’un hükümlerine uygun olarak, fikri, sinai, ticari mülkiyet haklarının en yüksek uluslararası standartlar düzeyinde, bu hakların elde edilmesi için etkili araçları da içerecek şekilde vermeyi; yeterli ve etkili bir korunma sağlamayı kabul ederler.
2- Bu Maddenin ve EK IX'un uygulanması Taraflarca düzenli olarak incelenir. Fikri Sinai ve ticari mülkiyet alanlarında ticaret koşullarını olumsuz yönde etkileyen bir sorunun ortaya çıkması halinde, bir Tarafın isteği üzerine, karşılıklı tatmin edici bir çözüme ulaşılması amacıyla, Ortak Komite’de acil danışmalar yapılır.
Ödemeler
1- Taraflar arasındaki ticari ilişkilerle ilgili olarak, konvertibil dövizler ile yapılan ödemeler ve alacaklının ikamet ettiği bu Anlaşmaya Taraf Devletlerden birinin topraklarına yapılacak bu tür bir ödeme her tür kısıtlamadan uzak olacaktır.
2- Taraflar kendi topraklarında mukim bir kişinin katıldığı ticari işlemleri kapsayan kısa ve orta vadeli kredilerin tahsisine, geri ödemesine veya kabulüne herhangi bir kambiyo veya idari kısıtlama getirmekten kaçınacaklardır.
3- Mal hareketi ile ilişkili cari ödemeye getirilen her tedbir Uluslararası Para fonu Statüsü’nün Madde VII’nde zikredilen koşullarla uyum halinde olacaktır.
Kamu Alımı
1- Bu Anlaşmanın Tarafları kendi kamu alım piyasalarının etkin bir şekilde liberelizasyonunu bu Anlaşmanın ayrılmaz bir hedefi olarak mütalaa ederler.
2- Ortak Komite bu alandaki gelişmeleri her yıl inceler.
Rekabet
1- Aşağıdaki hususlar Türkiye ile İsrail arasındaki ticareti etkilediği ölçüde, bu anlaşmanın düzgün şekilde işlemesi ile bağdaşmaz sayılır:
i) Rekabetin önlenmesi, kısıtlannası veya saptırılmasını konu alan veya etki itibariyle bu sonucu doğuran tüm işletmelerarası anlaşmalar, işletmeler birlikleri tarafından alınan kararlar ve ortak uygulamalar,
ii) Bir veya birden fazla işletmenin Türkiye veya İsrail’in topraklarının tümünde veya bunun önemli bir parçasında sahip oldukları hakim durumun kötüye kullanılması,
iii) Bir işletmeyi veya belli bir malın üretimini kayırarak rekabeti bozan veya bozma tehlikesi doğuran her devlet yardımı
2- Ortak Komite Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra üç yıl içinde, bir kararla 1’inci Paragrafın uygulamasına ilişkin gerekli kuralları koyar.
Bu kurallar konuncaya kadar, GATT’ın VI, XVI ve XXIII’inci Maddelerinin yorum ve uygulamasına ilişkin hükümleri, 1’inci Paragrafın (iii) bendi uygulaması için de geçerli olacaktır.
3- Her bir Taraf, diğer yöntemlerden başka, verilen yardımın toplam miktarını ve dağıtımı hakkında diğer tarafa yıllık rapor sunarak ve istek üzerine yardım planları hakkında bilgi vererek devlet yardımları alanında şeffaflığı sağlayacaktır. Bir Tarafın isteği üzerine diğer Taraf, devlet yardımlarıyla ilgili özel durumlar hakkında bilgi sağlayacaktır.
4- Bölüm II’de atıfta bulunulan tarım ürünlerine 1’inci Paragrafın (iii) bendi uygulanmayacaktır.
5- Türkiye veya İsrail özel bir uygulamanın 1’inci Paragrafın kuralları ile bağdaşmaz olduğunu düşünürlerse ve ,
- Bu uygulamanın, 2 inci Paragrafta atıfta bulunulan uygulama kuralları ile yeterince ilişkilendirilememiş olması; veya,
- Böyle kuralların bulunmaması ve bu tür uygulamaların diğer tarafın çıkarlarına önemli zarar vermesi veya zarar verme tehlikesinin bulunması veya hizmet sektörünü de içeren yerel endüstriye maddi hasar verilmesi durumlarında,
Söz konusu Taraf, Ortak Komite’de konu hakkında danışmalarda bulunduktan sonra veya danışma talebinin Ortak Komite’ye havalesinin üzerinden otuz çalışma günü geçtikten sonra uygun tedbirleri alabilir.
1’inci Paragrafın (iii) bendine aykırı uygulamalar sözkonusu olduğunda, yukarıda sözü edilen tedbirler, ancak GATT hükümlerinin bu tedbirlere uygulanabilir olduğu durumlarda ve yalnızca GATT ile veya GATT’ın gözetimiyle oluşturulmuş veya Taraflar arasında geçerli olan başka bir mekanizma tarafından belirlenen usul ve koşullar çerçevesinde uygulamaya konabilecektir.
6- 2’inci Paragraftaki hiçbir hükme ters düşmeyecek şekilde Taraflar, profesyonellik ve iş gizliliğinin gerektirdiği sınırlamaları hesaba katarak bilgi değişiminde bulunacaklardır.
Ödemeler Dengesi Güçlükleri
Türkiye veya İsrail önemli bir ödemeler dengesi güçlüğü içinde veya tehdidi altında bulunduğu takdirde Türkiye veya İsrail, GATT çerçevesinde konulan şartlara veya Uluslararası Para Fonu Anlaşmasının VIII’inci Maddesine uygun olarak sınırlı bir süre için ödemeler dengesi açığını kapamak üzere gerekenin ötesinde olmamak koşuluyla kısıtlayıcı tedbirler alabilirler. Türkiye ve İsrail, mevcut durum hakkında diğer Tarafı derhal haberdar edecek ve tebdirleri kaldırma takvimini diğer tarafa sunacaktır.
Ortak Komitelerin Kurulması
1- Bu Anlaşma ile, bu Anlaşmaya Taraf her bir Devletin içinde temsil edileceği bir Ortak Komite kurulmuştur. Ortak Komite bu Anlaşmanın idaresinden sorumlu olacak ve onun düzgün şekilde uygulanmasını sağlayacaktır.
2- Bu Anlaşmanın düzgün şekilde uygulanması amacıyla, Taraflar bilgi değişiminde ve herhangi bir tarafın talebi üzerine Ortak Komite içinde danışmalarda bulunacaklardır. Ortak Komite Türkiye ile İsrail arasındaki ticaretteki engellerin daha da ileri derecede ortadan kaldırılması olanağını inceleme altında tutacaktır.
3- Ortak Komite 28 inci Madddenin 3 üncü Paragrafı uyarınca, bu Anlaşmada öngörülen hallerde kararlar alacaktır.Diğer konularda Ortak Komite tavsiyelerde bulunabilir.
Ortak Komitenin Usulleri
1- Bu Anlaşmanın düzgün bir şekilde uygulanması için, Ortak Komite gerekli olduğu her zaman uygun bir düzeyde, bununla birlikte yılda en az bir defa toplanacaktır. Tarafların her biri, bir toplantı yapılmasını talep edebilir.
2- Ortak Komite müşterek mutabakat ile karar verecektir.
3- Bir Tarafın Ortak Komitedeki temsilcisi bir kararı anayasal gereklerin tamamlanmasına bağlı olarak kabul ettiği takdirde, bu karar, içinde daha geç bir tarih belirtilmemiş ise, engelin kaldırıldığının bildirildiği tarihte yürürlüğe girecektir.
4- Ortak Komite, kendi çalışmalarına ilişkin usul kurallarını kabul edecek ve bu kurallar, diğerlerinin arasında, toplantı çağrılarının yapılması, Başkanın tayini ve görev süresine dair hükümler de içerecektir.
5- Ortak Komite görevlerini yerine getirmekte kendisine yardımcı olmaları için gerekli gördüğü ölçüde alt komiteler ve çalışma grupları kurulmasına karar verebilir.
Yükümlülüklerin yerine getirilmesi
1- Taraflar, Anlaşmadan doğan yükümlülüklerini yerine getirmek için gerekli genel ya da spesifik tedbirleri alırlar. Taraflar Anlaşma da ortaya konan hedeflerin gerçekleşmesini gözetirler.
2- Taraflardan biri diğer Tarafın, Anlaşmadan doğan bir yükümlülüğünü yerine getirmediği kanısına varırsa, uygun tedbirleri alabilir.Bunu yapmadan önce, özel aciliyeti olan durumlar dışında, Taraflarca kabul edilebilir bir çözüme ulaşmak amacıyla, durumun etraflı şekilde incelenmesi için gerekli bütün bilgileri Ortak Komiteye sağlayacaktır.
Tedbirlerin seçiminde, Anlaşmanın işleyişine en az zarar verecek olanlara öncelik tanınır.
Bu tedbirler derhal Ortak Komiteye bildirilir ve karşı Tarafların isteği üzerine Ortak Komitede tedbirlerle ilgili danışmalar yapılır.
Anlaşmazlıkların Halli
1- Taraflardan her biri Anlaşmanın uygulanması ve yorumundan doğan her türlü anlaşmazlığı Ortak Komiteye götürebilir.
2- Ortak Komite anlaşmazlığı bir karar almak suretiyle çözümleyebilir.
3- Taraflardan her biri 2 inci Paragrafta atıfta bulunulan kararların uygulanması ile ilgili tedbirleri almakla yükümlüdür.
4- Ortak Komiteye gönderilen bir anlaşmazlık, anlaşmazlığın intikalinden itibaren 60 gün içinde veya Ortak Komitenin kararlaştırdığı daha uzun bir süre zarfında çözümlenmemiş ise her bir taraf diğerine 45 gün içinde bir hakem atadığı hakkında bildirimde bulunabilir.
5- İki atanmış hakem, iki ay içerisinde, ortak kararla iki Tarafın da milliyetinden olmayan ve başkan olarak görev yapacak olan üçüncü bir hakem seçeceklerdir.
6- Hakemler kararlarını oyçokluğu ile 90 gün içinde alırlar.
7- Taraflardan her biri, hakemlerin kararlarının uygulanması için gerekli adımları atmakla yükümlüdür.
Güvenlik İstisnaları
Bu Anlaşmada yer alan hükümlerden hiçbiri Taraflardan birinin aşağıdaki amaçlarla her türlü önlemi almasını engellemez.
a) Temel güvenlik çıkarlarına aykırı olarak bilgi açıklanmasının önlenmesi için alınacak tedbirler;
b) Münhasıran askeri amaçlara yönelik olmayan mamullerdeki rekabet koşullarına zarar vermemek şartıyla silah, mühimmat veya savaş malzemelerinin üretim veya ticaretiyle, ya da savunma amaçları için zorunlu olan araştırma, geliştirme veya üretimle ilgili önlemler;
c) Yasaların uygulanmasını ve düzenin korunmasını etkileyen ciddi iç karışıklıklar meydana gelmesi, savaş veya savaş tehdidi oluşturan diğer ciddi uluslararası gerginlikler ortaya çıkması halinde kendi güvenliği için zorunlu gördüğü, ya da barışı ve uluslararası güvenliği korumak amacıyla üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmek için gerekli olan tedbirler.
Geliştirici Hüküm
1- Taraflardan biri bu Anlaşma tarafından kurulan ilişkileri Anlaşmanın kapsamadığı alanlara yaymak suretiyle geliştirmenin, Anlaşmaya Taraf Devletlerin ekonomilerinin çıkarları bakımından yararlı olacağı görüşünü taşıdığı takdirde diğer tarafa gerekçeli bir talep sunacaktır. Taraflar, Ortak Komiteye, bu talebi incelemesi ve yerinde görmesi halinde kendilerine tavsiyelerde bulunması talimatını verebilirler.
2- 1 inci paragraftaki usulün sonucu olarak ortaya çıkacak anlaşmalar işbu Anlaşmanın Taraflarının kendi usullerine göre onayına veya uygun bulma işlemine tabi olacaktır.
Tadilat
27 inci Maddenin 3 üncü Paragrafında atıfta bulunulanlar dışında kalan ve Ortak Komite tarafından onaylanan Anlaşma tadilatı, kabul için Taraflara sunulacak ve bu Anlaşmanın yürürlüğe giriş usulüne uygun olarak yürürlüğe girecektir.
Protokoller Ve Ekler
Bu Anlaşmanın A ve B Protokolleri, I ila IX sayılı ekleri ve bu Anlaşmanın uygulanması ve hükümlerine ilişkin ortak deklerasyonlar işbu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını oluşturur. Ortak Komite Protokolleri ve Ekleri tadil etmeyi kararlaştırabilir.
Başka Anlaşmalar Tarafından Düzenlenen Ticaret İlişkileri
1- İşbu Anlaşma, kendisinin getirdiği düzenlemeleri değiştirmekdikçe gümrük birliklerinin, serbest ticaret bölgelerinin muhafazasına veya kurulmasına veya sınır ticareti için düzenlemelere gidilmesine engel teşkil etmiyecektir.
2- Gümrük birliği veya serbest ticaret alanları kuran anlaşmalar hakkında ve gerektiğinde üçüncü ülkelerle Tarafların kendi ticaret politikalarıyla ilgili diğer temel meseleler üzerinde, Ortaklık Komitesinde Taraflar arasında danışmalar yapılacaktır.
Ülkesel Uygulanma
Bu Anlaşma Tarafların gümrük sınırları içinde ve serbest ticaret bölgelerinde uygulanacaktır.
Sona Erme
Anlaşma sınırsız bir süre için akdedilmiştir.
Her bir Taraf bu Anlaşmanın feshini diğer tarafa diplomatik yollardan, yazılı olarak ihbar edebilir. Bu Anlaşma ihbar tarihinden altı ay sonra yürürlükten kalkar.
Yürürlüğe Giriş
Bu Anlaşma onay veya kabul belgelerinin karşılıklı olarak değişimi tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.
BUNUN KANITI OLARAK aşağıda imzaları bulunan tam yetkili temsilciler işbu Anlaşmayı imzalamışlardır.
İşbu Anlaşma Kudüs’te, Ad5776’ya tekabül eden 14 Mart 1996 tarihinde İngilizce dilinde düzenlenmiştir.