D-8

I. KURULUŞU

D-8, Türkiye'nin girişimiyle 22 Ekim 1996'da İstanbul'da Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya ve Pakistan'ın işbirliğiyle düzenlenen Kalkınma İşbirliği Konferansı ile kurulmuştur. 15 Haziran 1997 tarihinde anılan ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla İstanbul'da Türkiye'nin dönem başkanlığında, Gelişmekte Olan 8 Ülke Zirvesi resmen toplanmıştır.

II. ORGANLARI

1. ZİRVE

Devlet/hükümet başkanlarının iki yılda bir gerçekleştirdikleri toplantılardır. D(8)'in en üst düzey karar alma organıdır.

2. KONSEY

Üye ülkelerin Dışişleri Bakanlarının katılımı ile gerçekleştirilen toplantılarıdır.

3. KOMİSYON

Üye ülkelerin kıdemli uzmanlarından oluşan ve eşgüdüm çalışmalarını yürüten kurul toplantılarıdır.

4. İCRA DİREKTÖRLÜĞÜ

D-8 Grubunun çalışmalarına sekretarya hizmetleri sunan ve üye ülkeler arasındaki iletişimi sağlayan İcra Direktörlüğünü Türkiye tarafından atanan bir büyükelçi (Ayhan Kamel) İstanbul'da bulunan merkezinden yürütmektedir.

5. ÜYELERİ

  • Bangladeş
  • Endonezya
  • İran
  • Malezya
  • Mısır
  • Nijerya
  • Pakistan
  • Türkiye

III. ZİRVE TOPLANTILARI

Zirve Toplantıları, üye devlet/hükümet başkanlarının katılımıyla iki yılda bir kez düzenlenmektedir.

1. ZİRVE

15 Haziran 1997'de İstanbul'da düzenlenen Zirve'de, sektörler itibariyle faaliyetlerin koordinasyonu görevi belirlenen üye ülkelere verilmiştir. Bu kapsamda sanayi ve sağlık Türkiye'ye; ticaret Mısır'a; kırsal kalkınma Bangladeş'e; insan kaynaklarının geliştirilmesi Endonezya'ya; telekomünikasyon ve teknoloji İran'a; finans, bankacılık ve özelleştirme Malezya'ya; enerji Nijerya'ya ve Pakistan'a tarım verilmiştir. Ayrıca, bir Uluslararası Pazarlama ve Ticaret Şirketinin kurulması; yoksullukla mücadele; D-8 ülkeleri arasında Sınaî ve Teknolojik Veri Bankası Ağı'nın kurulması; D-8 Şirketleri Arasında Ortak Girişimleri de kapsayacak Tekaful (İslam Bankacılığı) modelinin geliştirilmesi; kıyı ve iç sularda kültür balıkçılığının geliştirilmesine yönelik işbirliği; bir tarım uçağının üretilmesi; Ortak İş Konseyleri ve Ticaret Odaları'nın kurulması ve uluslararası kuruluşlarla sıkı ilişkilerin oluşturulmasına karar verilmiştir.

2. ZİRVE

1-2 Mart 1999 tarihlerinde Bangladeş'in başkanlığında Dakka'da yapılan ikinci Zirve'de, Mısır tarafından koordinasyonu yürütülen Uluslar arası Pazarlama ve Ticaret Şirketi (IMTC)'nin kurulması sürecinde ilerlemelerin kaydedildiği vurgulanmıştır. Küreselleşme sürecinden zararla çıkmamaya yönelik önlemlerin hayata geçirilmesi; tarım uçağı prototipinin deneme uçuşlarının sürdürülmesi; Sulu Tarım Bilgi ve Gözetim Merkezi ile Sınaî ve Teknik Veri Bankası Ağı'nın devreye sokulması hedeflerinin gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.

Ayrıca, bilgi değişimi; ticaret finansmanı ve bankacılık önlemleri/işlemlerinin uyumlaştırılması; taşımacılık; işadamları için vize işlemlerinin kolaylaştırılması ile çifte vergilendirme anlaşmalarının kararları ve yatırımların korunması/teşvikinin hayata geçirilmesine yönelik kararlılığa dikkat çekilmiştir.

Sürdürülebilir kalkınmanın, i) ekonomik kalkınma, ii) sosyal gelişme ve iii) çevrenin korunması, gibi üç etmene bağlı olarak gerçekleştirilmesi gereğinin altı çizilmiştir. Bu bağlamda, fakirliğin ortadan kaldırılması, gıda güvenliği, finansman-bankacılık ve sigorta konularının öncelikli olarak gündemde tutulmasına vurgu yapılmıştır. 2000 yılı sonuna dek koordinasyon hizmetlerinin yerine getirilmesi için sürekli nitelikli bir Koordinasyon Merkezi'nin kurulma talimatı Komisyon'a verilmiştir. Türkiye'nin koordinatör ülke olarak AIDS'i Önleme ve Kontrol Programı'na ilişkin önerisi Zirve'de kabul görmüştür.

3. ZİRVE

25 Şubat 2001 tarihinde Mısır'ın başkanlığında Kahire'de üçüncü Zirve düzenlenmiştir. Sağlanan gelişmeler ışığında, birinci Zirve'den bu yana gerçekleştirilmiş olan 30'dan fazla toplantı, çalıştay (workshop), seminer, eğitim programı, vb'nin, 2001/2002 döneminde aşağıdaki alanlarda sürdürülmesinin yararına dikkat çekilmiştir:

  • Nijerya'da Enerji Çalışma Grubu toplantısı;
  • Malezya'da özelleştirme konulu eğitim programı;
  • Türkiye'de balık ambalajlaması çerçevesinde atık gözetim sistemleri ve sağlık kuralları/kalite kontrol süreçleri konulu eğitim kursu;
  • Pakistan'da tarımsal verimliliğin artırılması-ikincil/organik gübreleme-çiftlik hayvanı gen kaynaklarının korunmasına yönelik biyo-teknoloji girişimi konulu üç workshop;
  • Endonezya'da kırsal kesimin güçlendirilmesi konulu workshop;
  • Bangladeş'te kırsal kalkınma konulu workshop;
  • İran'da çevrenin teknik yönleri konulu çalışma grubu toplantısı ve
  • Türkiye'de KOBİ'ler konulu workshop.

Üçüncü Zirvede Cumhurbaşkanımızın sunduğu bildiride, aşağıda sunulan hedeflere ulaşılmasında uygulanacak politikalara Türkiye'nin tam destek verdiği belirtilmiştir:

  • Önümüzdeki 5 yıl içinde D-8 içi ticaretin ikiye katlanması;
  • Mısır tarafından Uluslar arası Pazarlama ve Ticaret Şirketi'nin kurulması sürecinin, İKB'nin mali katkılarıyla sürdürülmesi;
  • İşadamları için D-8 üyesi ülkelerde vize işlemlerinin kolaylaştırılması;
  • İş çevreleri, gemicilik şirketleri ve Armatörler Birliği arasında yapıcı ilişkilerin sürdürülmesi;
  • Bankacılık işlemlerinin basitleştirilmesi ve uyumlaştırılması amacıyla merkez bankaları/maliye bakanları ya da ilgili makamların temsilcilerinden oluşacak bir komitenin oluşturulması;
  • Ticaret verileriyle ilgili çalışmanın sonuçlandırılabilmesi amacıyla üye ülkelerin, ticaret bilgilerini düzenli biçimde sunmaları;
  • Gümrük/ticaret işlemleriyle ilgili çalışmaların yoğunlaştırılması ve ticaret tercihleri ile engellerinin incelenerek, üye devletlerin uluslar arası yükümlülüklerine uygun bölgesel bir düzenlemenin gerçekleştirilmesi;
  • Tarımsal amaçlı uçağın, ticarî bakımdan yapılabilirliğinin, üye ülkelerin ihtiyaçlarının, bu projenin finansmanına herbirinin muhtemel katkısının belirlenmesi;
  • İran tarafından oluşturulan Sınaî ve Teknik Veri Bankası Ağı'nın, üye ülkelerce düzenli olarak beslenmesi ve ardından bölgesel bir server üzerinden, elektronik ticaret projesinin hayata geçirilmesi

Konsey ve Komisyon tarafından aşağıdaki programların öncelikle hayata geçirilmesi benimsenmiştir:

  • DNA kopyalama teknolojisinin paylaşılması (İran'ın sorumluluğunda);
  • HIV ile ilgili teknoloji sunumu (İran'ın sorumluluğunda);
  • Gelişmiş ülkelerde ortaya konulan, çevreye duyarlı teknolojilerin uygulanmasına ilişkin bilgi ve esasları içeren bir Çevre Ağı'nın oluşturulması (Bangladeş'in sorumluluğunda);
  • Sigorta şirketleri arasında, işbirliği mekanizması oluşturma yollarını geliştirmek üzere, sigorta alanında gözetici ve düzenleyici makamların temsilcilerinin biraraya getirilmesi, eşgüdümü ve işbirliği (Mısır ve Malezya'nın sorumluluğunda);

Bu hedeflere ek olarak, aşağıdaki çalışmaların da yürütülmesi karara bağlanmıştır:

  • D-8 Websitesi'nde "En İyi Uygulamalar Envanteri" tasarımı;
  • D-8 mikro-finans uzmanları arasında deneyim paylaşımı;
  • Bilişim ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımına yönelik olarak, D-8 ülkeleri arasında yardımlaşma;
  • D-8 ülkelerinde insan kaynaklarının geliştirilmesi ve yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik mekanizma ve programlardaki eğilimleri içeren bir kılavuz kitabın yayınlanması;
  • Yürürlüğe giren D-8 Ticaret ve Sanayi Odaları ile İşadamları Derneği İş Forumu İç Tüzüğü'nün, onaylamayan üyelerce de kabul edilerek etkinleştirilmesi;
  • IDB, UN, UNDP, FAO, UNIDO ve WTO gibi uluslar arası kuruluşlarla kurumsal ilişkilerin kurulması.

İlgili ülkelerce yapılan aşağıdaki öneriler üzerinde gerekli çalışmaların yürütülmesi karara bağlanmıştır:

  • "Kapsamlı Bir Yaklaşımla Kırsal Sanayileşmenin Hızlandırılması" (Mısır);
  • KOBİ'ler konusunda etkin işbirliğinin sağlanması amacıyla eylem programının başlatılması (Türkiye);
  • KOBİ'ler için ortak işletmelerin oluşturulması (Mısır);
  • Enerji üretiminde katı tarımsal atık kullanımında işbirliği (Mısır).

4. ZİRVE

Dördüncü Zirve'nin, 2003 yılında Endonezya'nın başkenti Jakarta'da yapılmasına karar verilmiştir.

IV. STRATEJİ VE EYLEM PLANI

D-8 Grubunun oluşumu; dünya ekonomisi içinde, gelişmekte olan ülkelerin konumunu iyileştirmek; ticarî ilişkilerdeki fırsatları genişletmek ve yenilerini oluşturmak; uluslararası düzeyde alınan kararlara katılımı artırmak ve daha iyi bir yaşam düzeyi elde etmek hedeflerini öngörmüştür.

İLGİLİ BAĞLANTILAR