Son 10-15 yıldır en çok tartışılan
konu olan özelleştirmenin temel amacı ekonomik etkinliğin artırılmasıdır.
Bu nedenle bu çalışmada önce, doğal tekel piyasalarında özelleştirme tartışmasına
baz teşkil edecek olan ekonomik
etkinliğin serbest rekabet piyasalarında oluşumu ele alınmıştır. Ekonomik
etkinliğin serbest rekabet şartlarında sağlanamadığı durumlar ve piyasanın
başarısızlığını gidermeye yönelik devlet müdahalesinin geregi ve araçları
kısaca gözden geçirilmiştir. Bu bölümde, ayrıca son 10- 15 yıldaki deregülasyon,
liberalizasyon ve özelleştirme akımlarının teorik temellerini oluşturan
mal ve hizmetlerin temel özellikleri ve bu özelliklere göre arz düzenlemeleri
gözden geçirilmi?tir.
İkinci bölümde, piyasa koşullarının
başarısız kaldığı alanlardan biri olan doğal tekel piyasaları ve
bu piyasalarda alternatif arz
politikaları, optimum fiyatlandırma şekilleri, özel kesim tarafından
işletilen doğal tekellerde regülasyon
yöntemleri ile bunların işleyişi, olumlu ve olumsuz yanları ve ekonomik
etkinliği sağlamadaki başarısı teorik olarak ele alınmıştır. Ayrıca, daha
önce tekel
olarak kabul edilen piyasalar
için rekabetçi çözümler öneren yaklaşımlara kısaca değinilerek
doğal tekellerde deregülasyon
ve özelleştirme uygulamalarının teorik temelleri verilmiştir.
Üçüncü bölümde, Türkiye'nin gündemindeki
özelleştirme programının en önemli aşaması olarak
kabul edilen telekomünikasyon
sektöründe özelleştirme çalışmalarına uygun çözüm önerileri geliştirebilmek
için, dünyada bu sektörde yaşanan yeniden yapılanma, özelleştirme ve regülasyon
uygulamaları kapsamlı olarak ele alınmıştır. Ayrıca, elektrik enerjisi
sektöründen iki örnek verilecektir.
Dördüncü bölümde, Türkiye'deki
özelleştirme çalışmaları kısaca gözden geçirilmiştir. Bu
çerçevede, telekomünikasyon sektöründeki
gelişmeler, sektörün yeniden yapılandırılması ve Türk Telekomünikasyon
A.Ş.'nin özelleştirmesi yönündeki çalışmalar değerlendirilip, bir özelleştirme
modeli
ve sektörün regülasyonuna ilişkin
öneriler sunulmaktadır. Ayrıca, elektrik enerjisi sektöründeki özelleştirme
çalışmaları ile diğer altyapı hizmetlerinde özel kesim katılımını
amaçlayan Yap-İşlet-Devret (YİD)
modeli gözden geçirilecek ve enerji sektörüne ilişkin
önerilerle, YİD modeline ilişkin
genel kapsamlı önerilere yer verilmektedir.
Sonuç ve öneriler bölümünde, Türkiye'de
özelleştirme çalışmalarının genel değerlendirmesi yapılarak, kamu tekellerinin
özelleştirmesi çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülen ve önceki bölümlerde
de
yeri geldikçe sunulan öneriler
özetlenmeye çalışılmıştır.