KULALI, İhsan. Elektrik sektöründe özelleştirme ve Türkiye uygulaması.
Ankara: DPT. YPGKGM, Ağustos 1997.
175.s.     şek., tab.     (DPT. 2479)    Bibl.: s.165-169.
1. Özelleştirme – Türkiye     2. Elektrik enerjisi
3. Elektrik enerjisi – Ekonomik yönü – Türkiye


Ülkelerin enerji talepleri kalkınma, sanayileşme, şehirleşme ve nüfus artışına paralel olarak hızla değişmektedir. Sosyal hayatın yanısıra ekonominin bütün sektörleri ile doğrudan ilgili olan elektrik sektörünün, ekonominin üzerinde darboğaz oluşturma konumundan ekonomiyi harekete geçirici bir konuma getirilmesi bütün ülkeler için önem arzetmektedir.
 
Küreselleşen dünyada piyasa ekonomisine göre faaliyet gösterme; karlılığı, verimlilği, üretim artışını, üretimde etkinliği, teknolojik gelişmeyi takip etmeyi ve uygulamayı, maliyetleri düşürmeyi, kaliteyi
ve rekabeti gerekli kılmaktadır. Enerjinin bütün sektörlere girdi verme konumunda bulunması ve
sanayinin rekabet gücünü doğrudan etkiler konumu onu diğer sektörlerden farklı hale getirmektedir.
Bu çerçevede, eletriğin güvenilir, sabit frekans ve gelirim altında, ucuz ve kesimtisiz olarak
sağlanması hem sosyal yaşam için hem de başta sanayi olmak üzere ekonomi için
vazgeçilmez bir gerekliliktir.

Ülkemizin içinde bulunduğu kamu finansman durumu, elektrik sektörünün yatırım ihtiyacı ve
yatırımların zamanlaması, sektörde acil önlemler alınmasını gerekli kılmıştır. Bu çerçevede,
bu çalışmada ülkemiz elektrik sektörünün dünü, bugünü ve geleceği incelenmeye çalışılmıştır.
Sektörün içinde bulunduğu kamu tekeli yapısından kaynaklanan olumsuz koşulların kaldırılması, sektörde kalkınmayı teşvik edici ve sanayinin rekabet gücünü artırıcı tedbirlerin alınması ve
elektrik hizmetlerinin özelleştirme vasıtasıyla özel sektörce karşılanmasına yönelik alternatif
bir yaklaşım önerisi sunulmuştur.

Birinci bölümde öncelikle kamusal hizmetlerin ekonomik özellikleri farklı yönleriyle incelenmiş ve
elektrik sektörünün kamusal hizmetlerin özelliklerini taşıdığı noktalar ve sektörün teknolojik ve
ekonomik yapısı irdelenmeye çalışılmıştır.

İkinci bölümde gelişmişlik seviyeleri ve içinde bulundukları koşulları farklı bazı ülkelerin elektrik sektöründeki özelleştirme uygulamaları ve tecrübeleri incelenerek, Türkiye elektrik sektörü özelleştirmesinde faydalanılabilecek hususların altı çizilmeye çalışılmıştır.

Üçüncü bölümde Türkiye elektrik sektörünün tarihsel süreçle birlikte geldiği nokta, yatırım,
kapasite, üretim-tüketim dengesi ve tarife yapısı gibi çeşitli hususlar, değişik ülke verileri ile
kıyaslanarak ele alınmıştır. Özellikle hukuksal boyuttan kaynaklanan ve sektöre özel kesim
katılımını sağlamaya yönelik farklı uygulamalar, sektörün mevcut yapısının sürdürülebilirliği
ve bu durumun sektöre etkileri, uygulamaların olumlu ve olumsuz yönleri, sektörde faaliyet
gösteren kamu ve özel işletmelerin faaliyetlerine ilişkin çeşitli performans göstergeleri
incelenmiştir.

Dördüncü bölümde ise ülkemiz elektrik sektörü için farlı bir yaklaşım geliştirilmeye çalışılmıştır.
Mevcut uygulamalardan bağımsız olarak geliştirilen bu yaklaşımda, elektrik sektörü
özelleştirmesinde özellikle sektörde bağımsız bir regülasyon kurulunun oluşturulması ve
sektörde faaliyet gösteren tarafların çıkarlarını gözeten bir tarife formülasyonun belirlenmesinin
önemi vurgulanmıştır. Diğer taraftan, seçilecek özelleştirme yöntemi, rekabetin sağlanması ve
tüketici çıkarlarının korunması gibi hususlarda çözüm önerileri geliştirilmeye çalışılmıştır.


© DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/kulalii.html"