YILDIRIM, İrfanDünyada ve Türkiye’de petrol meselesi, ekonomik etkileri ve
uzun vadeli petrol politikamız. Ankara: DPT. İPB, Ekim 1983.
185y.     tab.    Bibl.: y.177-180.
1. Petrol – Ekonomik yönü



Petrol yeni bir enerji türü olmasına rağmen bugün dünya enerji kullanımı içindeki payı oldukça
yüksektir. 1970’lerde birincil enerji tüketimindeki payı %46,2 iken iki petrol şokundan sonra bu
oran 1980 lerde %45,5’e düşmüştür. 1990’lara daha da düşerek %35,2 olması beklenmektedir.
Bu rakamlar petrolün dünya ekonomileri için önemini göstermeye yeterlidir.

Böylesine önemli “stratejik hayati öneme haiz” bir malın üzerinde çok büyük mücadeleler
olmuştur. Sonuçta da, üretici olan ve siyasi istikrar bulmamış, devlet şuurunun ve teşkilatının
oturmamış olması, petrolün kendi sanayileri için vazgeçilmez bir girdi olduğunu bilen ülkeler
için, üretici ülkelere mücadele sahası olmuştur. Bu mücadelenin özellikle, petrol rezervlerinin
en fazla olduğu bölgelerde yoğunlaştığı görülmektedir. Petrol üreticisi ülkeler, bugün
sanayileşmiş ülkelere kaynak vererek onların kalkınmalarını kolaylaştırmıştır. Kaynak akışı
önce petrolün ucuzluğu şeklinde iken, şimdi değişik boyutlar kazanarak teknolojik üstünlük
şekline dönüşmüştür. Petrol üreticisi ülkeler de zamanla ellerindeki petrolün önemini
kavrayarak, bir araya gelip OPEC’I kurmuşlardır. OPEC’in kuruluşundan sonra dünya
1973-74’te ve 1979-80’de iki büyük petrol şok’una girmiştir. Dünyadaki iktisadi durgunlukta
petrolün etkileri inkar edilemez. Ayrıca petrol zamanımızda siyasi bir silah olmuştur.

Bu çalışmada, öncelikle dünyadaki mevut enerji üretim ve tüketimi incelenmiş, enerji
kaynakları değerlendirilmiştir. Daha sonra petrolün dünya enerjisindeki yeri incelenmiştir.
OPEC’in kuruluşu ve etkileri, konuya açıklık getirmek amacıyla ele alınmıştır. Üçüncü bölümde
petrolün dünya ekonomileri için önemi ve etkileri incelenmiş, son bölümde ise, ülkemizin
enerji urumu değerlendirilip, ham petrol için uzun vadeli politikanın ne olması gerektiği tesit
edilmeye çalışılmıştır.


© DPT.YBM, 1998
"http://www.dpt.gov.tr/dptweb/ekutup98/uztez/yildirii.html"